684 Sayılı KHK ile Malul Sayılmayan Gazilere Aylık Bağlanması ve İlgili Emsal Mahkeme Kararı

684 Sayılı KHK  ile Malul Sayılmayan Gazilere Aylık Bağlanması ve İlgili Emsal Mahkeme Kararı
684 Sayılı KHK  ile Malul Sayılmayan Gazilere Aylık Bağlanması ve İlgili Emsal Mahkeme Kararı
 
Bu yazıda,  malul sayılmayan gazilerin durumuna değinilecek, malul sayılmayan gazilere 684 sayılı KHK ile sağlanan aylık bağlanması hususu hakkında  bilgilendirme yapılacak ve  bu konuyla ilgili kısa süre önce sonuçlanan emsal mahkeme kararı paylaşılacaktır.  Öncelikle vazife malulü olabilmek için gereken şartları incelemek daha doğru olacaktır.
 
Vazife malullüğü 5510 sayılı Kanunu'nun  47. Maddesinde düzenlenmiştir. vazife malullüğü birkaç değişiklik dışında 5434 sayılı Kanun' da yer alan vazife malulüğüne paralel düzenlenmiştir.
Vazifenin sebep ve tesiriyle yaralanan veya hastalanan kamu görevlilerinin sağlık durumu hakkında, yetkili sağlık kuruluşları tarafından  karar verilmektedir.  Haklarında sağlık raporu düzenlenenlerin vazife malullüğü kararı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurullarınca verilmektedir.
 
 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na göre vazife malullüğü şartları;
 
            5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 44 üncü maddesinde, "Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere (Malul) denir ve haklarında bu kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır. (...)" hükmüne, 45 inci maddesinde; "44 üncü maddede yazılı malullük;
a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;  
b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;  
c) Kurumların menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartıyla);  
ç) Fabrika, atölye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;  
Buna (Vazife malullüğü) ve bunlara uğrayanlara da (Vazife malulü) denir." hükmüne; 56 ncı maddesinde de, “Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında, Yedek Subay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık kıtasında vazife malulü olmaları halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36 ncı maddesinde tespit edilen giriş derece ve kademe tutarlarının, daha önce Devlet memuriyetinde bulunmuş olanlardan kazanılmış hak aylıkları veya emekli keseneğine esas aylıkları, sözü edilen giriş derece ve kademe tutarının üzerinde olanlara bu aylıkları emeklilik gösterge tablosunda karşılığı olan derece ve kademe tutarının, %70'i üzerinden aylık bağlanır. Bu suretle bağlanacak aylıklarına, maluliyet derecelerine göre, 55 inci maddede gösterilen nispetlerde zam yapılır. Askerlik vazifesini veya yedek subaylık hizmetini başkasının yerine yaptığı anlaşılanlara aylık bağlanmaz.” hükmüne yer verilmiştir.
 
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası  Kanunu'na göre vazife malullüğü şartları ise;
 
 - Görevlerine devam etmekte olanların, herhangi bir hastalık veya kaza sonucu çalışma gücünün en az %60’ını kaybedenlerin,
 
- Görevlerinde devam etmekte olanların vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybedenlerin ("Sınıfı veya Branşı Görevini Yapamaz" veya Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz, Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz, Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz kararlı sağlık raporu alanlar),
 
- Vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlar, hastalıkları 3 yıldan fazla devam edenlerin,
 
 malûllükleri  vazifelerini yaptıkları sırada, vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden, kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken, idarece sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğduğu durumlarda vazife malullüğü hükümleri uygulanır. 
 
 
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde belirtilen rahatsızlıklara sahip olan personel hakkında ilgisine göre “Sınıfı veya Branşı Görevini Yapamaz”, “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz”, “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz” kararı verilmektedir.
 
Bu kurumların  personeli hakkında  yetkili sağlık kuruluşlarınca  “Sınıfı veya Branşı Görevini Yapamaz”, “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz”, “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz” kararlı sağlık raporu düzenlenenlerin vazife malullüğü kararı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurullarınca verilmekte olup, haklarında vazife malulü olduğuna dair karar verilenler, maluliyetten doğan haklardan yararlanabilmektedir. 
 
Ancak terörle mücadele harekatında yaralanarak  bedensel veya ruhen zarara uğrayanlardan vazife malullüğü talebinde bulunanlar, söz konusu yönetmelikte yer alan hastalıklar ile ilgili  belirtilen ölçütleri çok az bir farkla kaçırabilmektedir. Bu şekilde askerlik veya kamu hizmeti esnasında yaralanmış/bedensel zarara uğramış ancak vazife malullüğü haklarından tabiri caizse santimle yararlanamayan  birçok malul sayılmayan gazi bulunmaktadır.
 
Malul sayılmayan gazilere, terörle mücadele harekatında yaralanmaları sonucunda görev yaptıkları birlikler tarafından genellikle “Askerliğe Elverişlidir” kararlı sağlık raporları, hava değişimi raporları,  Olay Tutanağı, Kati Rapor ve Yaralı Personel Bilgileri gibi  belgeler verilmektedir. Ancak bu belgeler vazife malullüğü hakkını almak için yetersiz kalmaktadır.
 
Malul sayılmayan gaziler,  mevcut herhangi bir kanun kapsamında değerlendirilmediğinden vazife malullerine kanunlarca verilen herhangi bir haktan yararlanamamaktadır. Malul sayılmayan gazilere sadece  Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda işe göndermede öncelik hakkı sağlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükmü kapsamında olanların öncelikli olarak işe gönderme hakkından yararlanabilmeleri için Türkiye İş Kurumuna müracaat etmeleri gerekmektedir. 684 sayılı KHK' de yapılan düzenlemeyle malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanmayanlara aylık bağlanma imkanı getirilmiştir.
 
684 Sayılı KHK  ile Malul Sayılmayan Gazilere Aylık Bağlanması
 
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na 23.01.2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan  684 sayılı KHK'nın birinci maddesi ile eklenen Ek-3 üncü maddede, "21 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (h), (i) ve (j) bentleri kapsamında terör eylemi nedeniyle yaralanmış olup ilgili mevzuatına göre malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanamayanlardan, talepleri üzerine 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılanlara, bu dereceleri esas alınarak aşağıda yazılı gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda, nakdi tazminat karar tarihini takip eden aybaşından başlamak üzere aylık bağlanır. ..." hükmü yer almaktadır.
 
 Geçici 17 nci maddede de, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 21 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (h), (i) ve (j) bentleri kapsamında terör eylemi nedeniyle yaralanmış olup ilgili mevzuatına göre malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanamayanlardan talepte bulunanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki hizmet süreleri, unsurlar ve memur aylık katsayısı ile ödenmekte olan aylıkları esas alınarak ek 3 üncü madde hükümlerine göre tespit olunacak tutarda bu maddenin yürürlüğe girdiği takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır." hükmüne yer verilmiştir.
 
Yukarıda verilen mevzuat maddelerinde  de görüleceği üzere 684 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa eklenen ek-3 ve geçici 17 nci madde hükümleri ile  malul sayılmamaları nedeniyle aylık  bağlanamayanlardan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılanlara aylık bağlanmasına imkan tanınmıştır.
 
21 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (h), (i) ve (j) bentleri kapsamında olanlar;
 
- Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralananlar,
 
- Terörle mücadele görevi ifa ederken yaralananan erbaşlar, erler , geçici köy korucuları,  gönüllü köy korucuları,
 
- Terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı olanlardan yaralananlar,
 
- Yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencileri, harp okulları ve astsubay meslek yüksekokullarında okuyanlar, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi fakülte ve yüksekokullarında okuyanlar, üniversitelerin fakülte ve yüksekokullarında Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına öğrenim görenler ya da kendi hesabına öğrenim görmekte iken Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına okumaya devam edenler, Polis Akademisi ile Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde veya üniversitelerin fakülte ve yüksekokullarında Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına öğrenim görenler veya kendi hesabına öğrenim görmekte iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına öğrenim görmeye devam edenler, Emniyet Genel Müdürlüğü veya Millî İstihbarat Teşkilatı hesabına açılan okullarda öğrenim görenler ile Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı veya Emniyet Genel Müdürlüğü adına öğrenim görmek üzere temel ve intibak eğitimine tabi tutulanlardan  terör eylemlerinde hedef alınarak  yaralananlar.
 
Bahse konu KHK'da terör eylemi nedeniyle yaralanmalarına rağmen malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanamayanlara aylık bağlanabilmesi için 3 adet şart sayılmıştır. Bunlar:
 
- 3713 SAYILI KANUNUN 21 İNCİ MADDESİNİN BİRİNCİ FIKRASININ (A), (H), (İ) VE (J) BENDİ KAPSAMINDA TERÖR EYLEMİ NEDENİYLE YARALANMIŞ OLMAK,
 
- MALUL SAYILMAMALARI NEDENİYLE AYLIK BAĞLANMAMIŞ OLMAK,
 
- 1053 SAYILI VAZİFE MALULLÜKLERİNİN NEVİLERİYLE DERECELERİ HAKKINDA NİZAMNAMEYE GÖRE DERECE TESPİTİ YAPILMIŞ OLMAKTIR.
 
Malul sayılmayan gaziler tarafından bu hükümlere istinaden aylık bağlanması için yapılan başvuruların bir kısmında SGK tarafından  vazife Malullüklerinin Nevileriyle Dereceleri Hakkında Nizamnameye göre derece tespiti yapılması  için yetkili sağlık kuruluşlarına sevk yapılmadığı;  derece tespiti yapılanlara ise  5434 sayılı Kanunun 44 üncü maddesi uyarınca malul olmadığına, 684 sayılı KHK uyarınca, 1053 sayılı Nizamnameye göre tespit edilecek derecesinin bulunmadığına şeklinde hatalı kararlar  karar verildiği görülmektedir.
 
SGK tarafından bu tip başvuralarda sadece 5434 sayılı Kanuna göre malullük incelemesi yapılması,   bariz bir hatadır. 684 sayılı KHK kapsamında olan kişiler, 5434 sayılı Kanuna göre malullük şartlarını sağlamış olsaydı zaten 684 sayılı KHK'ya ihtiyaç duyulmaz 5434 sayılı Kanuna göre vazife malullüğü hakkını kazanmış olurlardı. 684 sayılı KHK kapsamında  aylık bağlanabilmesi için 1053 sayılı Vazife Malullüklerinin Nevileriyle Dereceleri Hakkında Nizamnameye göre derece tespiti yapılması yeterlidir.  Bahse konu Nizamname'ye göre cetveldeki derecelerden hiç birine uymayan birden fazla maluliyeti olup da bunların toplamı, sağlık durumu normal bir kimseye nazaran ruhi veya bedeni yahut hem ruhi hem bedeni çalışma kudret ve kabiliyetinin en az % 30 undan mahrumiyetini gerektirirse bu maluliyet 6 ncı derece olarak kabul edilmektedir.
 
Bu konuyla ilgili   emsal  mahkeme kararı aşağıda yer almaktadır.
 
 
DAVACI : 
VEKİLİ : AV. MEHMET KUTLUAY IŞIK
DAVALI : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI 
VEKİLİ : 
DAVANIN ÖZETİ : Şırnak İli, Çakırsöğüt Jandarma Tabur Komutanlığı emrinde jandarma er olarak görev yapmakta iken, terörle mücadele kapsamında Kuzey Irak'ta gerçekleştirilen operasyon sırasında 16/05/1997 tarihinde yaralanan ve malul sayılmadığından aylık bağlanmayan davacının, 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 684 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen ek-3 ve geçici 17 nci madde hükümlerine göre tarafına aylık bağlanması talebiyle davalı idareye yaptığı 06/02/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin 16/09/2017 tarihli ve 98547999-36900- TY.000.411/NO sayılı işlemin; hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali istenilmektedir.
 
SAVUNMANIN ÖZETİ : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu öne sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
 
TÜRK  MİLLETİ  ADINA
 
Karar veren Ankara 15. İdare Mahkemesince, dava dosyası incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Dava; Şırnak İli, Çakırsöğüt Jandarma Tabur Komutanlığı emrinde jandarma er olarak görev yapmakta iken, terörle mücadele kapsamında Kuzey Irak'ta gerçekleştirilen operasyon sırasında 16/05/1997 tarihinde yaralanan ve malul sayılmadığından aylık bağlanmayan davacının, 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 684 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen ek-3 ve geçici 17 nci madde hükümlerine göre tarafına aylık bağlanması talebiyle davalı idareye yaptığı 06/02/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin 16/09/2017 tarihli ve 98547999-36900-TY.000.411/NO sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
...
...
...
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Şırnak İli, Çakırsöğüt Jandarma Tabur Komutanlığı emrinde jandarma er olarak görev yapmakta iken, Kuzey Irak'ta teröristlere karşı gerçekleştirilen operasyon sırasında 16/05/1997 tarihinde el bombasından çıkan şarapnel parçalarının vücuduna isabet etmesi nedeniyle yaralandığı, akabinde yapılan tıbbi müdahale ve istirahat sonrasında askerlik süresinin bitmesi nedeniyle terhis edildiği, söz konusu olay sebebiyle tarafına İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonunun 08/09/1997 tarih ve 1997/1078 sayılı kararı ile 382.612.500 TL nakdi tazminat ödendiği, ancak malul sayılmadığından vazife malullüğü aylığı bağlanmadığı, sonrasında 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 684 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa eklenen ek-3 ve geçici 17 nci madde hükümleri ile malul sayılmamaları nedeniyle aylık  bağlanamayanlardan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılanlara aylık bağlanmasına imkan tanındığından, anılan mevzuat hükümleri uyarınca tarafına aylık bağlanması talebiyle 06/02/2017 tarihli dilekçesiyle davalı idareye başvurduğu, başvurusu üzerine Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesinden aldırılan 28/07/2017 tarih ve 6082 sayılı sağlık kurulu raporunun, GATA'nın 13/07/2012 tarih ve 4495 sayılı sağlık kurulu raporu, Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 28/01/2013 tarih ve 312 sayılı sağlık kurulu raporu ve Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 14/04/2017 tarih ve 1578 sayılı sağlık kurulu raporu ile birlikte Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi neticesinde, işleme esas alınan Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan 28/07/2017 tarih ve 6082 sayılı sağlık kurulu raporunda tespit edilen rahatsızlığın 23/05/1997 tarihinde meydana gelen yaralanmaya bağlı olduğuna ve davacının Nizamnameye göre tespit edilecek derecesinin bulunmadığına karar verilmek suretiyle başvurunun reddedilmesi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
 
Bakılan davada, dosyada mevcut belgelerin ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte incelenerek değerlendirilmesi neticesinde; Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 28/01/2013 tarih ve 312 sayılı sağlık kurulu raporunda davacının tüm vücut fonksiyonu kayıp oranının %42 olduğunun tespit edildiği, idarece işleme esas alınan sağlık kurulu raporunda da, davacıda bileteral sensorinöral işitme kaybı, yumuşak dokuda yabancı cisim granülomu, pelvis, tibia, ön kol, humerusta yabancı cisim, saçlı deri yaralanması, yürümede zorluk rahatsızlıklarının bulunduğu ve bu rahatsızlıkların Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamnamede maddeler halinde sayılan malullük durumlarından 6 ıncı dereceye girdiğinin tespit edildiği anlaşıldığından; aksi yönde bir belirleme ortaya konulmaksızın davacının adı geçen Nizamnameye göre tespit edilecek derecesinin bulunmadığından bahisle tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
 
Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 142,15 TL yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere.. /../2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. 
 
Başkan                                                         Üye                                                    Üye
 
 
 Malul sayılmamaları nedeniyle aylık  bağlanamayanlardan 684 sayılı KHK'de düzenlenen aylık bağlanması hakkı verilmeyenlerin hukuki yardım almasında fayda olduğunu düşünüyoruz. Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi almak isteyenler iletişim bölümünde yer alan e-posta adresi ve telefon numaraları vasıtasıyla hukuk büromuzla irtibata geçebilirler.
 
Malulluk ve vazife malullüğü ilgili ayrıntılı makalelere aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
 
 
 
 
 
 
 

Dökümanlar