Askeri personelin göreve başlayıp başlayamayacağından, göreve devam edip edemeyeceğine kadar pek çok kritik kararın temelinde tek bir hukuki metin yatar: 31 Ekim 2016 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen ve 11 Kasım 2016'da 29885 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği. Bu Yönetmelik, Mayıs 2019'dan itibaren Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği statüsünde yürürlüktedir.
Hastalığınızın bu Yönetmelik kapsamında hangi dilime girdiğini hızlıca sorgulamak için büromuzun geliştirdiği TSK Sağlık Yeteneği Sorgu Motoru'nu kullanabilirsiniz.
Yönetmelik Ne Amaçla Çıkarılmıştır?
Bir personelin askeri göreve ne ölçüde uygun olduğunu belirlemek; bunu yaparken de salt o anki sağlık durumunu değil, görevin barış ve savaş koşullarında nasıl yerine getirileceğini göz önünde bulundurmak son derece teknik bir değerlendirme gerektirir. Yönetmelik tam da bu ihtiyacı karşılamak için hazırlanmıştır.
Birinci maddesinde iki temel amaç açıkça ifade edilmiştir: TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesindeki görevlere uyarlık açısından personelin sağlık yeteneklerini tespit etmek ve barış ile savaş dönemlerinde yürütülecek sağlık işlemlerini düzenlemek. Bu çift amaçlı yaklaşım, Yönetmeliği sıradan bir idari düzenlemeden çok askeri sağlık hukukunun omurgası hâline getirmektedir.
Kimler Bu Yönetmelik Kapsamındadır?
Yönetmelik ikinci maddesinde kapsamı net biçimde çizmiştir: TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu personel, öğrenciler ve bunların adayları bu Yönetmeliğe tabidir. Yani kapsam yalnızca göreve başlamış personelle sınırlı değildir; askeri okul sınavına girecek bir aday, uzman erbaşlık için başvuran birisi ya da sözleşmeli er olmak isteyen bir genç de aynı değerlendirme çerçevesinin içindedir.
Bu geniş kapsam, Yönetmeliğin uygulandığı hukuki durumların da o denli çeşitli olduğu anlamına gelir. Sağlık gerekçesiyle elenen adayların itiraz süreçleri, görevdeki personele verilen "görev yapamaz" kararları, sözleşme yenilememe sorunları ve vazife malullüğü uyuşmazlıklarının tamamı bu Yönetmelik çerçevesinde şekillenmektedir.
Yönetmeliğin Ekleri ve Uygulamadaki İşlevleri
Yönetmeliğin asıl uygulama araçları, üçüncü maddesinde sayılan eklerdir. Bu ekler olmadan Yönetmelik, çerçevesi çizilmiş ama içi boş bir metin olmaktan öteye geçemez.
EK-A — Boy ve Ağırlık Sınırları Tablosu
Eylül 2017'de güncellenen bu ek, 17 yaş ve üzerindeki bireyler için geçerli boy ve ağırlık sınırlarını ortaya koymaktadır. Adayların ilk değerlendirme aşamasında bu tabloya göre süzgeçten geçirildiği düşünüldüğünde, tablonun hatalı ya da keyfi biçimde uygulandığı durumların ciddi hak kayıplarına yol açabileceği görülmektedir.
EK-B — Hastalıklar Listesi ve Çizelgelerin Kullanımına İlişkin Açıklamalar
Bu ek, Hastalıklar Listesi'nin ve Sınıflandırma Çizelgelerinin nasıl okunup yorumlanacağını belirleyen rehber niteliğindedir. Sağlık kurullarının hangi metodolojiye göre karar vereceği, dilim kodlarının nasıl tespit edileceği ve farklı personel grupları için hangi kriterlerin geçerli olduğu bu ekte açıklanmaktadır. Sağlık kurulu kararlarına yapılan itirazlarda bu ekin yanlış uygulandığı ya da görmezden gelindiği argümanı sıklıkla gündeme gelmektedir.
EK-C — Hastalıklar Listesi
Yönetmeliğin en çok başvurulan eki olan Hastalıklar Listesi, hastalık ve arızaları dört dilime göre sınıflandırmaktadır. A dilimi askeri göreve engel teşkil etmeyen hafif durumları, B dilimi belirli görevlerde kısıtlamaya yol açan ama hizmetten tam ayrılmayı gerektirmeyen halleri kapsar. C dilimi tedavi ve nekahat süreçlerini ifade ederken D dilimi, hizmete tamamen son verilmesini gerektiren ağır hastalık ve arızalar için kullanılmaktadır. D diliminden verilen "görev yapamaz" kararları, beraberinde sözleşme feshi, ihraç, emeklilik veya vazife malullüğü süreçlerini doğurabilmektedir.
Hastalığınızın bu listede hangi madde ve dilim kapsamına girdiğini sorgulamak için büromuzun TSK Sağhttps://alptekinisik.av.tr/hesaplamalar/tsk-saglik-yetenegi-sorgulama.htmllık Yeteneği Sorgu Motoru'nu kullanabilirsiniz.
EK-Ç — Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgeleri
Bu ek, özellikle subay ve astsubaylar ile üst rütbeli personel için sağlık yeteneklerine göre sınıfında bırakma, yeniden sınıflandırma ya da kurumdan ayırma işlemlerine esas teşkil eden çizelgeleri barındırmaktadır. Yalnızca hastalık kodunu değil, görevin gerektirdiği fiziksel ve zihinsel kapasiteyi de dikkate alan bu çizelgeler, kişiden kişiye farklılık gösteren değerlendirmelerin nasıl standart bir zemine oturtulacağını göstermektedir.
EK-D — Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesi
Eylül 2017'deki değişiklikle güncellenen bu ek, henüz personel statüsüne kavuşmamış adayların sağlık durumlarına göre nasıl değerlendirileceğini belirlemektedir. EK-Ç'nin görevdeki personele yönelik olmasına karşın EK-D, adaylık sürecine özgü bir perspektif sunmaktadır. Aynı tanı, bu iki belge kapsamında farklı sonuçlar doğurabilmektedir.
Neden Bu Kadar Önemlidir?
Yönetmelik ve ekleri, sonuçları son derece somut olan kararların çerçevesini çizmektedir. Bir subayın sınıfının değiştirilmesi, bir uzman erbaşın sözleşmesinin feshedilmesi, uzun yıllar hizmet vermiş bir astsubayın vazife malulü sayılıp sayılmaması, bir askeri okul adayının elenmesi — bunların hepsinin arkasında bu Yönetmelik hükümleri ve ekleri yatmaktadır.
Bu kararların herhangi birinin hukuka uygunluğundan şüphe duyuluyorsa, idare mahkemesinde iptal davası yolu açıktır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekmektedir. Bu sürenin geçirilmesi hak kaybına yol açar.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu Yönetmelik kimler için geçerlidir?
TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan tüm personel, askeri okul öğrencileri ve bu kurumların adayları Yönetmelik kapsamındadır. Rütbe ya da statü fark etmeksizin, bu kurumlarla herhangi bir ilişki içinde olan herkes Yönetmeliğe tabidir.
D diliminden verilen karara itiraz mümkün müdür?
Evet. D diliminden verilen "görev yapamaz" kararları kesin ve itiraz edilemez nitelikte değildir. İdari başvuru yollarının tüketilmesinin ardından idare mahkemesinde iptal davası açılabilmektedir. Kararın mevzuata aykırılığı, sağlık kurulunun usul hatası yapması ya da Hastalıklar Listesi'nin yanlış uygulandığı gerekçeler arasında sayılabilir.
EK-Ç ile EK-D arasındaki fark nedir?
EK-Ç, halihazırda görevde bulunan subay, astsubay ve üstsubayların sağlık yeteneklerine göre sınıfında bırakılması, yeniden sınıflandırılması ya da kurumdan ayrılması işlemlerine dayanak oluşturan çizelgeleri içermektedir. EK-D ise henüz göreve başlamamış, yani personel statüsüne kavuşmamış adaylar için hazırlanmıştır. Aynı tanı bu iki belge kapsamında farklı sonuçlar doğurabilir; EK-Ç'de bir dilim kararı görev değişikliğine yol açarken, EK-D kapsamında aynı durum adayın elenmesiyle sonuçlanabilir.
Sağlık kurulu muayenesinde hangi belgeler istenir?
Muayenede istenen belgeler kuruma ve muayene türüne göre farklılık göstermektedir. Genel olarak; kimlik belgesi, daha önce alınmış sağlık raporları, kronik hastalıklara ilişkin epikriz ve görüntüleme sonuçları talep edilmektedir. Özellikle periyodik muayenelerde önceki muayenede düzenlenen raporun da dosyada bulundurulması süreci kolaylaştırmaktadır.
Sağlık kurulu kararı ne zaman kesinleşir?
Sağlık kurulu raporu, yetkili makamın onayıyla kesinleşmektedir. Onay öncesinde itiraz mercileri aktif olabilmekte; kararın onaylanmasının ardından ise idari dava yolu devreye girmektedir. Onay tarihinin ve tebliğ süresinin takibi, 60 günlük dava açma süresi bakımından kritik önem taşımaktadır.
Aynı hastalık hem personel hem aday için aynı sonucu doğurur mu?
Hayır, doğurmayabilir. Görevdeki personele uygulanan EK-Ç kriterleri ile adaylara uygulanan EK-D kriterleri farklı standartlar içermektedir. Adaylar için değerlendirme genellikle daha kısıtlayıcı bir çerçevede yapılmaktadır; zira adaylık aşamasında kurumun personeli tanımlama ve sınıflandırma imkânı henüz doğmamıştır.
Geçici hastalıklar değerlendirmeyi nasıl etkiler?
Tedavi ve nekahat sürecindeki hastalıklar Hastalıklar Listesi'nde C dilimi altında ele alınmaktadır. Bu durum, o anlık bir "görev yapamaz" kararından ziyade geçici bir süreci ifade etmekte; iyileşme sonrasında yeniden değerlendirme yapılmasına imkân tanımaktadır.
TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik için sağlık kriterleri farklı mıdır?
Temel mevzuat üç kurum için de aynıdır; ancak uygulamada branşa, göreve ve kurumun ihtiyaçlarına göre farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Özellikle komando, dalgıç veya pilot gibi özel ihtisas gerektiren görevler için Yönetmelik ek şartlar öngörmüştür.
Sağlık kurulu kararına karşı açılacak davada hangi mahkeme görevlidir ve süre ne kadardır?
Bu kararlar idari nitelikte olduğundan idare mahkemelerinde görülmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekmektedir. Bu sürenin geçirilmesi hak kaybına yol açar ve mahkeme davayı süre aşımı nedeniyle reddeder.
Hastalık kodunuzun Yönetmelik kapsamında nasıl değerlendirildiğini öğrenmek için büromuzun geliştirdiği TSK Sağlık YeteneSorgu Motoru'nu kullanabilirsiniz. Daha kapsamlı bir hukuki değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
⚕️ TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında hastalık sorgulaması ve boy-kilo değerlendirmesi yapmak için Hastalık Sorgulama ve Boy-Kilo Değerlendirme Motorumuza buradan ulaşabilirsiniz: ???? alptekinisik.av.tr/askerlik-saglik-sorgulama.html
