TSK Adaylarında Boy-Kilo Değerlendirmesi: Neden Önemlidir?
Türk Silahlı Kuvvetleri'ne alınacak personel ve öğrenci adayları, sağlık kurulu muayenesinden önce boy ve kilo yönünden fiziki değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Bu değerlendirme, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne 2017 yılında eklenen Ek Madde 2 kapsamında Millî Savunma Bakanlığı'nca kurulan komisyonlar marifetiyle yapılmaktadır. Fiziki değerlendirmeyi geçemeyen adayların personel veya öğrenci adayı olma imkânı bulunmamaktadır.
Bu aşamada doğru bilgiye sahip olmak büyük önem taşımaktadır. Başvuru öncesinde kendi boy-kilo değerlerini tabloya göre değerlendirmek isteyen adaylar, TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız üzerinden boy-kilo sorgusu yapabilirler.
Tablo Nasıl Çalışır? Vücut Kitle İndeksi Temelli Sistem
EK-A tablosu, her boy değeri için kabul edilebilir ağırlık alt ve üst sınırlarını belirlemektedir. Bu sınırlar vücut kitle indeksi (VKİ) hesabına dayanmaktadır. Tablonun açıklama bölümünde net biçimde ifade edildiği üzere ağırlık alt sınırları VKİ 19 kg/m², üst sınırlar ise VKİ 26 kg/m² esas alınarak hesaplanmıştır. Formül şöyledir: VKİ = Ağırlık/Boy² (kg/m²).
Tablo, kadınlar ve erkekler için ayrı sütunlar hâlinde düzenlenmiştir. Aynı boy değeri için kadın ve erkek adaylarda ağırlık sınırları birbirinden farklılaşmaktadır.
Yaş Kuralları: 19 Yaş Altı ve Üstü Adaylara Farklı Uygulamalar
Tablo yalnızca 17 yaş ve üzerini kapsamakla birlikte, 19 yaş sınırı önemli bir ayrım çizmektedir.
19 yaş ve üzeri kadın adaylara tablonun ilk dört satırı (149–152 cm arası) uygulanmamaktadır. 19 yaş ve üzeri erkek adaylara ise tablonun ilk satırı (162 cm) uygulanmamaktadır. 19 yaşından küçük kadın adaylar için tablonun 42. satıra kadar (190 cm dahil) olan bölümü, 19 yaşından küçük erkek adaylar için ise 29. satıra kadar (190 cm dahil) olan bölüm geçerlidir. Tablo, erkekler için 210 cm'e kadar iken 19 yaşından küçükler için daha dar bir aralıkla sınırlandırılmaktadır.
Erkek Adaylar İçin Tablo Değerleri ve Örnekler
Erkek adaylar için tablodaki değerler 162 cm'den başlayıp 210 cm'e kadar uzanmaktadır. Bazı örnek değerler şu şekildedir: 162 cm boy için ağırlık aralığı 49,8–68 kg; 170 cm için 55–75 kg; 175 cm için 58–80 kg; 180 cm için 62–84 kg; 185 cm için 65–89 kg; 190 cm için 69–94 kg; 200 cm için 76–104 kg; 210 cm için 84–115 kg olarak belirlenmiştir. 210 cm'in üzerindeki boy değerleri için tabloda herhangi bir satır yer almamaktadır.
Somut bir örnek vermek gerekirse: 178 cm boyunda bir erkek aday 60 kg ile 92 kg arasında olmalıdır; 59 kg ya da 93 kg ağırlığında olan aday fiziki değerlendirmeyi geçemeyecektir. Kendi değerlerinizi kontrol etmek için TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'ı kullanabilirsiniz.
Kadın Adaylar İçin Tablo Değerleri ve Örnekler
Kadın adaylar için tablo 149 cm'den başlayıp 200 cm'e kadar uzanmaktadır. Bazı örnek değerler şu şekildedir: 155 cm için 45–62 kg; 160 cm için 48–66 kg; 163 cm için 50–69 kg; 165 cm için 51–70 kg; 170 cm için 54–75 kg; 175 cm için 58–79 kg; 180 cm için 61–84 kg; 185 cm için 64–88 kg; 190 cm için 68–93 kg; 200 cm için 76–104 kg olarak belirlenmiştir.
Örneğin 165 cm boyundaki bir kadın aday 51 ile 70 kg arasında yer almalıdır. 50 kg ya da 71 kg olan aday fiziki değerlendirmeyi geçemeyecektir. Ancak yukarıda belirtildiği üzere 19 yaş ve üzeri kadın adaylara tablonun ilk dört satırı (149–152 cm arası) uygulanmadığından, bu boylar için tabloda bir eşik belirlenmemiş olmakta ve bu boyların sınır altında kalması o adayların başvuru yapamayacağı anlamına gelmektedir.
Tablodan Nasıl Okuma Yapılır? Adım Adım Kontrol
Adayların başvuru öncesinde şu adımları izlemesi önerilmektedir: Öncelikle cinsiyete göre doğru sütuna bakılmalıdır. Ardından boy değerine karşılık gelen satır bulunmalıdır. Son olarak ağırlık alt ve üst sınırları kontrol edilmeli; adayın kilosunun bu aralık içinde kalıp kalmadığı değerlendirilmelidir. Yaş 19'un altındaysa ayrıca hangi satır aralığının uygulandığı belirlenmelidir.
Bu kontrolü hızlı ve güvenilir biçimde yapmak için TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız üzerinden doğrudan boy-kilo sorgusu yapılabilmektedir.
Fiziki Değerlendirme Komisyonu ve İşleyişi
Fiziki değerlendirme, Millî Savunma Bakanlığı'nca kurulan komisyonlar tarafından yapılmaktadır. Bu değerlendirme sağlık kurulu muayenesinden ayrı ve önce gerçekleştirilmekte; geçemeyen adaylar sağlık aşamasına dahi alınmamaktadır. Boy ve kilo ölçümlerinin bu komisyon tarafından yapılması, ölçüm koşulları ve tekniğinin standart olmasını sağlamaya yöneliktir.
Uygulamada ölçümün yapıldığı koşullar — örneğin ölçümün sabah mı yoksa öğleden sonra mı alındığı, ayakkabı giyilip giyilmediği, son yemekten bu yana geçen süre gibi faktörler — ölçüm sonucunu etkileyebilmektedir. Bu nedenle olumsuz bir değerlendirme kararı, salt ölçüm tekniğinden kaynaklanan bir hata olup olmadığı açısından da değerlendirilmeye değer niteliktedir.
Fiziki Değerlendirmeyi Geçemenin Hukuki Sonuçları
Yönetmelik bu konuda açıktır: fiziki değerlendirmeyi geçemeyen adaylar personel veya öğrenci adayı olamazlar. Bu karar, adayın başvuru sürecini doğrudan sona erdiren bir idari işlem niteliği taşımaktadır.
Söz konusu işleme karşı idari yargı yolu açıktır. Ölçümün hatalı yapıldığı, tablonun yanlış uygulandığı ya da tablodaki ilgili yaş kurallarının gözetilmediği gibi olgular iptal davasında inceleme konusu yapılabilmektedir. Dava açma süresinin kısa olduğu ve sürecin hızlı ilerlediği bu tür başvurularda, olumsuz kararın tebliğinden itibaren gecikmeksizin hukuki destek alınması önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Fiziki değerlendirme ile sağlık kurulu muayenesi aynı mıdır?
Hayır. Fiziki değerlendirme yalnızca boy ve kilo ölçümünü içermekte olup Millî Savunma Bakanlığı komisyonlarınca yapılmaktadır. Sağlık kurulu muayenesi ise yetkili sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilen kapsamlı bir tıbbi değerlendirmedir. Fiziki değerlendirme önce yapılmakta; geçemeyen adaylar sağlık kuruluna gönderilmemektedir.
Tablonun alt sınırının altında olmak mı yoksa üst sınırının üzerinde olmak mı daha sık karşılaşılan durumdur?
Uygulamada her iki durumla da karşılaşılmaktadır. Üst sınırın aşılması — aşırı kilo — daha sık görünmekle birlikte, özellikle genç ve ince yapılı adaylarda alt sınırın altında kalma durumu da yaşanmaktadır. Her iki durumda da tablo açısından olumsuz karar verilmektedir.
Boy ölçümümün sınırda olduğunu düşünüyorum. Ne yapmalıyım?
Sınır değerlere yakın olan adayların başvurudan önce kendi değerlerini TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız üzerinden kontrol etmeleri önerilmektedir. Olumsuz karar alınması hâlinde ise ölçüm koşullarının ve tablonun doğru uygulanıp uygulanmadığının hukuki açıdan değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
19 yaşından küçük adaylar için tablo farklı mı uygulanıyor?
Evet. 19 yaşından küçük kadın adaylar için tablonun 42. satıra kadar olan bölümü, 19 yaşından küçük erkek adaylar için ise 29. satıra kadar olan bölüm uygulanmaktadır. 19 yaş ve üzeri kadın adaylara tablonun ilk dört satırı uygulanmamakta; 19 yaş ve üzeri erkek adaylara ise tablonun ilk satırı uygulanmamaktadır.
Fiziki değerlendirme kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Bu karar idari işlem niteliği taşıdığından tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilmektedir. Ölçüm hatasına ya da tablonun yanlış uygulanmasına dayanan itirazlar mahkeme denetiminin kapsamına girmektedir. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Her branş veya kurum için aynı tablo mu uygulanır?
EK-A tablosu tüm TSK personel ve öğrenci adayları için genel ölçüt olmakla birlikte, ilgili komutanlıklar tablodaki alt ve üst sınırların dışına çıkmamak kaydıyla kendi kriter aralıklarını belirleyip başvuru kılavuzlarında yayımlayabilmektedir. Başvurulacak kurumun kılavuzu bu açıdan dikkatle incelenmelidir.
Olumsuz Fiziki Değerlendirme Kararına Karşı İdare Mahkemesinde İptal Davası
Fiziki değerlendirme sonucunda olumsuz karar alan adayların süreci sona ermiş saymalarına gerek yoktur. Bu karar, Millî Savunma Bakanlığı komisyonu tarafından tesis edilen idari bir işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. Tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açılabilmektedir.
İptal davasında incelenebilecek olgular oldukça geniş bir alan kapsamaktadır. Ölçüm tekniğinin standartlara uygun yapılıp yapılmadığı, tablonun adayın yaşına ve cinsiyetine göre doğru satır uygulanarak mı okunduğu, sınır değerlerin alt mı yoksa üst sınır mı ihlal ettiğinin hatalı belirlenmesi gibi olgular mahkeme denetiminin konusuna girmektedir. Ayrıca ölçümün sabah mı öğleden sonra mı yapıldığı, ölçüm öncesinde yemek yenip yenmediği gibi koşullara bağlı farklılıkların aynı adayda farklı sonuçlar verebileceği de uygulamada görülmektedir.
Mahkeme gerekli gördüğü takdirde adayı yeniden ölçüm yaptırmak üzere bağımsız bir kuruma sevk edebilmektedir. Bu ölçümde ortaya çıkan değerlerin komisyon ölçümünden farklılık göstermesi ve adayın aslında tablo sınırları içinde kaldığının tespit edilmesi hâlinde işlemin iptali gündeme gelebilmektedir.
Yürütmenin durdurulması kararı alınması ise adayın dava sonuçlanana kadar süreçten koparılmamasını sağlayabilmektedir. Bu nedenle olumsuz kararın tebliğinin ardından gecikmeksizin hukuki destek alınması, hak kayıplarını önlemek açısından belirleyici olmaktadır. Başvurulacak tablo değerlerini önceden kontrol etmek için TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'dan yararlanabilir, somut durumunuzun değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
