TSK Sağlık Yönetmeliği Kulak Burun Boğaz Hastalıkları: Uzman Erbaş, Sözleşmeli Er, Subay ve Astsubay Adayları İçin Değerlendirme Rehberi

TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik'te Kulak Burun Boğaz Hastalıkları: Madde 19–24 Kapsamlı Değerlendirme Rehberi

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personel alımında kulak burun boğaz (KBB) hastalıkları, Sağlık Yeteneği Yönetmeliği EK-C Hastalıklar Listesi'nde Madde 19 ila 24 arasında düzenlenmektedir. İşitme kaybı, kronik kulak iltihabı, kolesteatom, dış kulak yolu darlığı, septum deviasyonu, burun polipleri, ses teli hastalıkları ve farenks bozuklukları gibi çok sayıda hastalık bu maddeler kapsamında değerlendirilmektedir. KBB hastalıkları, özellikle işitme eşiği değerleri bakımından sınır vakalarda sıkça hak kaybına yol açan bölümlerden birini oluşturmaktadır.

Kendi durumunuzu madde, dilim ve statü bazında değerlendirmek için TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'ı kullanabilirsiniz.

Değerlendirme Sistemi: Adaylar İçin EK-D, Görevdeki Personel İçin EK-Ç

Personel adayları (uzman erbaş, sözleşmeli er, subay adayı, astsubay adayı, öğrenci adayı) EK-D — Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesi'ne göre değerlendirilmektedir. Görevde olan personel ise EK-Ç — Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgesi'ne göre değerlendirilmektedir. Bu iki çizelge birbirinden farklıdır.

EK-D'yi okurken: (A) dilimi fıkrası karşısında (–) işareti varsa → engeldir. (+) işareti varsa → engel değildir. Fıkra EK-D'de hiç yer almıyorsa → EK-D'nin açıklama hükmü gereğince engel değildir. (B) ve (D) dilimleri her durumda engel oluşturur, çizelgede ayrıca yer almaz.

Madde 19 — İşitme Kaybı ve İşitme Bozuklukları

İşitme kaybı değerlendirmesinde kullanılan ortalama işitme eşikleri, saf ses ortalamalarını (500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz) ifade etmektedir. Yönetmeliğin önemli bir yorum kuralına göre: Bu maddede belirtilen aralıklarda tam karşılığı bulunmayan işitme seviyelerinde, (A) diliminden daha iyi işitme kayıpları sağlam kabul edilir; (B) diliminden daha iyi işitme kayıpları ise (A) diliminde kabul edilir.

Bu madde kapsamında değerlendirilen başlıca durumlar: Sensorinöral işitme kaybı, iletim tipi işitme kaybı, mikst işitme kaybı, gürültüye bağlı işitme kaybı (akustik travma), ani işitme kaybı, tek taraflı sağırlık, yüksek frekanslı işitme kaybı, asimetrik işitme kaybı, presbiyakuzi (yaşa bağlı işitme kaybı) ve tinnitus eşliğinde gelişen işitme kayıpları.

(A) dilimi — 1. fıkra: Bir kulağın sağlam olması durumunda (0–25 dB arası) diğer kulağın total olmayan işitme kayıpları. 2. fıkra: Her iki kulağın fısıltı sesini 2 metre ve daha uzak mesafeden işitecek düzeydeki işitme kayıpları (26 dB'den 40 dB'e kadar, 40 dB hariç). 3. fıkra: Bir veya iki kulakta 4000 Hz ve daha yüksek frekanstan itibaren 60 dB'in üstünde nörosensoriyel işitme kayıpları. 4. fıkra (2020 ekleme): Bir kulağın işitmesinin 26–40 dB (40 dB hariç), diğer kulağın işitmesinin ise 40–65 dB arasında olduğu asimetrik işitme kayıpları.

(B) dilimi — 1. fıkra: Bir kulağın işitmesinin 26–65 dB (65 dB hariç) arasında olduğu ve diğer kulağın fısıltı sesini 1 metre ve daha kısa mesafeden (65 dB ve daha fazla) işittiği durumlar. 2. fıkra: Her iki kulağın fısıltı sesini 1 ila 2 metre (40 dB dahil–65 dB hariç) mesafeden işitmesi. 3. fıkra: Bir kulak normal iken diğer kulakta konuşma frekanslarında 90 dB ve üzerinde işitme kaybı (100 dB klik stimulus ABR testinde cevap alınamamış olması şarttır). 4. fıkra: İşitme kuvvetini (A) dilimi kadar azaltmakla birlikte her iki kulakta 4000 Hz ve üzerinde 60 dB'in üzerinde nörosensoriyel kayıp. (D) dilimi — 1. fıkra: Her iki kulağın fısıltı sesini 1 metre ve daha kısa mesafeden (65 dB ve daha fazla) işitecek düzeydeki işitme kayıpları. 2. fıkra: Sağır ve dilsizlik.

EK-D değerlendirmesi: Madde 19 (A) dilimi 1., 2., 3. ve 4. fıkraların tamamı her üç statü sütununda da (–) olarak işaretlenmiştir. Yalnızca her iki kulakta 0–25 dB arasında sağlam işitme "sağlam" sayılmaktadır. Bu eşiğin herhangi bir şekilde aşılması uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayları için engel oluşturmaktadır.

Madde 19 — Fıkra	EK-D İşareti	Uzman Erbaş / Söz. Er	(1) Subay / Ast.	(2) Subay / Ast.
Sağlam sayılan: Her iki kulak 0–25 dB	—	✅ Sağlam	✅ Sağlam	✅ Sağlam
A/1 — Bir kulak sağlam (0–25 dB), diğer kulak total olmayan işitme kaybı	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/2 — Her iki kulak 26–40 dB arası (fısıltı ≥ 2 metre, 40 dB hariç)	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/3 — Bir veya iki kulakta 4000 Hz+ frekansında ≥ 60 dB nörosensoriyel kayıp	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/4 — Bir kulak 26–40 dB (40 hariç), diğer kulak 40–65 dB arası asimetrik kayıp	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/1,2,3,4 — 40 dB ve üzeri veya ağır asimetrik işitme kayıpları	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
D/1 — Her iki kulak ≥ 65 dB (fısıltı ≤ 1 metre)	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel
D/2 — Sağır ve dilsizlik	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel

Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek diğer durumlar: Koklear implant sonrası işitme, Meniere hastalığına bağlı işitme dalgalanması, ototoksisite (aminoglikozid, sisplatin ve benzeri ilaç kaynaklı işitme kaybı), akustik nörinoma (vestibüler schwannom) sonrası işitme kaybı, kolesteatom veya timpanik membran perforasyonuna bağlı iletim tipi kayıplar.

Madde 20 — Dış Kulak Yolu ve Kulak Kepçesi Hastalıkları

Dış kulak yolu darlıkları ve atrezisi ile kulak kepçesi (aurikula) şekil bozuklukları ve yokluğu bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. 2020 değişikliğiyle (A) dilimi 2. fıkra yürürlükten kaldırılmış, değerlendirme yeniden düzenlenmiştir.

Bu madde kapsamında değerlendirilen başlıca durumlar: Konjenital dış kulak yolu atrezisi, travmatik veya enfeksiyöz kaynaklı dış kulak yolu stenozu, kulak kepçesi yokluğu (anotia), mikrotia (küçük kulak), bat kulak (prominauris/protruding ear), ekzostozis ve osteomlar, aurikula deformiteleri.

(A) dilimi — 1. fıkra: İşitme kuvveti sağlam seviyesinde veya Madde 19 (A) dilimi kadar olan; konjenital, enfeksiyöz, enflamatuvar ya da travmatik kaynaklı tek veya iki taraflı dış kulak yolları darlıkları ile hafif derecedeki kulak kepçesi şekil bozuklukları. (B) dilimi — 1. fıkra: İşitme kuvvetini Madde 19 (B) dilimi kadar azaltan, bir veya iki taraflı, tedavisi imkânsız darlıklar ve şekil bozuklukları. 2. fıkra: Dış kulak yolu normal olmak şartıyla bir veya iki tarafta kulak kepçesinin yokluğu, ileri derecede deforme olması veya yok hükmünde olması. 3. fıkra: Diğer kulak sağlam veya (A) dilimindeyken hasta kulakta fısıltı sesini 1 metrenin altında (65 dB ve daha fazla) duyacak derecede işitme kaybına neden olan tek taraflı, tedavisi imkânsız dış kulak yolu darlığı ya da ileri aurikula deformitesi. (D) dilimi — 1. fıkra: İki taraflı dış kulak yollarının tam kapanıklığı veya atrezisi.

EK-D değerlendirmesi: Madde 20 (A) dilimi 1. fıkra; uzman erbaş/sözleşmeli er sütununda (–), (1) numaralı subay/astsubay sütununda (–), (2) numaralı subay/astsubay sütununda ise (+) olarak işaretlenmiştir. Bu nedenle dış kulak yolu darlığı veya hafif kepçe şekil bozukluğu bulunan adaylarda: uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı ve (1) numaralı subay ve astsubay adayları için engel oluşmakta; (2) numaralı subay ve astsubay adayları için engel oluşmamaktadır.

Madde 20 — Fıkra	EK-D İşareti	Uzman Erbaş / Söz. Er	(1) Subay / Ast.	(2) Subay / Ast.
A/1 — Dış kulak yolu darlığı veya hafif kepçe şekil bozukluğu (işitme sağlam veya Md.19 A kadar)	(–)(–)(+)	❌ Engel	❌ Engel	✅ Engel değil
B/1 — İşitmeyi Md.19 (B) kadar azaltan tedavisi imkânsız darlık/şekil bozukluğu	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/2 — Kulak kepçesi yokluğu veya ileri deformite (dış kulak yolu normal)	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/3 — Diğer kulak sağlamken hasta kulakta ≥ 65 dB'e yol açan tek taraflı darlık/deformite	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
D/1 — İki taraflı dış kulak yolu tam kapanıklığı veya atrezisi	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel

Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek diğer durumlar: Kronik dış otit sekeli ile darlık, kemik ekzostozisi (surfer's ear), preaurikular kist veya fistül sekeli, kulak kıkırdağı nekrozu sonrası deformite, otoplasti (bat kulak ameliyatı) geçmişi.

Madde 21 — Orta Kulak ve Mastoid Hastalıkları

Kronik otit, kolesteatom, mastoidit, orta kulak ameliyatları, otoskleroz ve periferik vestibüler (denge) bozuklukları bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. Önemli bir yorum kuralı: İşitme fonksiyonunu bozmayan asemptomatik küçük kalker plakları sağlam kabul edilir.

Bu madde kapsamında değerlendirilen başlıca durumlar: Kronik seröz ve kronik pürülan otit, kolesteatom, mastoidit sekeli, adeziv otit (yapışık kulak zarı), timpanik membran perforasyonu, otoskleroz, timpanoplasti, stapedektomi, stapedotomi, basit ve radikal mastoidektomi, modifiye radikal mastoidektomi, osiküloplasti, timpanotomi, Meniere hastalığı ve benzeri periferik denge bozuklukları.

(A) dilimi — 1. fıkra: Orta kulağın işitme kuvvetini bozmayan veya Madde 19 (A) dilimi kadar azaltan kataral, sikatrisyel, adeziv ya da sklerotik iltihapları, otoskleroz, labirent atrofileri ve labirenter hidropslar (asemptomatik küçük kalker plakları sağlam sayılır). 2. fıkra: İşitme fonksiyonu normal sınırlarda olan açık otit sikatrisyel, pars tensa adezyonları veya otoskopide dibi görülemeyen atik retraksiyon poşları. 3. fıkra: Her iki kulakta işitme fonksiyonu normal sınırlarda olan tek ya da çift taraflı stapedotomi, parsiyel veya total stapedektomiler. 4. fıkra: İşitme kuvvetini Madde 19 (A) dilimi kadar azaltan basit mastoidektomi, osiküloplasti, timpanotomi ve timpanoplastiler. 5. fıkra: Semptom veren ancak objektif testlerle doğrulanamayan hareket hastalığı ve benzeri periferik vestibüler hastalıklar (Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik personeli için gemi tabibi ve komutan imzalı seyir gözlem raporu şartlı).

(B) dilimi — 1. fıkra: Madde 19 (B) dilimi kadar işitme azalmasına yol açan orta kulak iltihap sekelleri, otoskleroz ve labirent patolojileri. 2. fıkra: Mastoid radyolojisinde skleroz veya hücre kaybı saptanması koşuluyla, fısıltıyı 2 metre veya daha kısa mesafeden (40 dB+) duyan tek taraflı kolesteatomlu ya da kronik pürülan akıntılı kronik otit. 3. fıkra: Bir kulak sağlam veya (A) dilimindeyken diğer kulakta dış kulak yolu arka duvar bütünlüğünün bozulduğu ameliyatlar (radikal veya modifiye radikal mastoidektomi). 4. fıkra: BT ve difüzyon MR ile kesin tanı konulmuş, basit mastoidektomiyle giderilemeyecek yaygın tek taraflı kolesteatom. (D) dilimi — 1. fıkra: Madde 19 (D) dilimi kadar işitme kaybına yol açan sikatrisyel, adeziv veya sklerotik iltihaplar, iki taraflı kolesteatom veya kemik iltihabı, iki taraflı otoskleroz. 2. fıkra: Her iki kulakta radikal veya modifiye radikal mastoidektomi. 3. fıkra: Her iki mastoidin sklerotik veya hücre yapısı kaybolduğunun radyografide saptanması koşuluyla her iki kulakta 40 dB ve üzeri işitme kaybı ile birlikte iki taraflı kronik pürülan otit. 4. fıkra: En az bir yıl süreyle takibi yapılmış, objektif testlerle doğrulanan ve semptom veren periferik tipte bilateral vestibüler hastalıklar. 5. fıkra: BT ve difüzyon MR ile kesin tanısı koyulmuş, iki taraflı yaygın kolesteatom.

EK-D değerlendirmesi: Madde 21 (A) dilimi 1., 2., 3., 4. ve 5. fıkraların tamamı her üç statü sütununda da (–) olarak işaretlenmiştir. Stapedektomi, timpanoplasti, mastoidektomi gibi kulak ameliyatları ve periferik vestibüler hastalıklar dahil bu fıkraların tamamı uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayları için engeldir. İşitme (A) diliminde korunsa dahi ameliyat geçmişi tek başına engel oluşturmaktadır.

Madde 21 — Fıkra	EK-D İşareti	Uzman Erbaş / Söz. Er	(1) Subay / Ast.	(2) Subay / Ast.
Sağlam sayılan: İşitme bozmayan asemptomatik küçük kalker plakları	—	✅ Sağlam	✅ Sağlam	✅ Sağlam
A/1 — Orta kulak iltihap sekeli, otoskleroz, labirent atrofi/hidrops (işitme Md.19 A kadar)	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/2 — Açık otit sikatrisyel, pars tensa adezyonu, atik retraksiyon poşu (işitme normal)	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/3 — Stapedotomi veya stapedektomi (işitme normal sınırlarda)	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/4 — Basit mastoidektomi, osiküloplasti, timpanotomi, timpanoplasti (işitme Md.19 A kadar)	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/5 — Semptomatik, objektif testlerle doğrulanamayan periferik vestibüler hastalık	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/1–4 — İşitmeyi Md.19 (B) kadar azaltan tablolar; tek taraflı kolesteatom; radikal mastoidektomi	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
D/1–5 — İki taraflı ağır kronik otit, bilateral kolesteatom, bilateral radikal mastoidektomi, bilateral vestibüler hastalık	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel

Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek diğer durumlar: Meniere hastalığı (endolenfatik hidrops), BPPV sekeli, labirentit sekeli, işitsel nöropati, ventilasyon tüpü geçmişi, kulak zarı perforasyonu.

Madde 22 — Burun ve Paranazal Sinüs Hastalıkları

Septum deviasyonu, burun polipleri, konka hipertrofisi, sinüs hastalıkları ve burun tümörleri bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. Yönetmeliğe göre sağlam sayılan durumlar: Nefes almayı ve konuşmayı güçleştirmeyen septum deviasyonları; paranazal sinüslerin havalı boşluklarının yarısından azını oblitere eden iyi huylu kistik lezyonlar ve mukozal kalınlaşmalar; akut enfeksiyonlar; sinüs havalanmasını bozmamış asemptomatik osteomlar.

Bu madde kapsamında değerlendirilen başlıca durumlar: Septum deviasyonu, nazal polipozis, konka hipertrofisi, kronik sinüzit, 1 cm²'den büyük veya semptomatik septum perforasyonu, osteom, anjiofibrom, inverted papillom, fibroösseöz lezyonlar, ozena (atrofik rinit), lupus, tüberküloz, lepra sekeli burun hasarı, malign tümörler.

(A) dilimi — 1. fıkra: Konka hipertrofileri, burun polipleri, nefes alma ve konuşmayı güçleştiren septum deviasyonları ile 1 cm²'den büyük veya semptomatik nazal septum perforasyonları. 2. fıkra: Tedavi ile düzelebilen, yüzde kalıcı şekil bozukluğu ve komplikasyon yapmamış burun boşluğu, paranazal sinüsler ve nazofarenksin iyi huylu tümörleri (osteom, anjiofibrom, adenom, inverted papillom, fibroösseöz lezyonlar ve benzeri — sinüs havalanmasını bozmayan asemptomatik osteomlar sağlam sayılır). (B) dilimi — 1. fıkra: Konuşmayı güçleştiren, ağızdan nefes almayı gerektiren, tedavi ile giderilemeyen şekil bozuklukları. 2. fıkra: Etrafındakileri rahatsız edecek derecede kokusu bulunmayan hakiki ozena. 3. fıkra: Üçüncü dönem sifilizinin burun boşluğunda seste ve şekilde fazla bozukluk yapmamış harabiyetleri. 4. fıkra: Travmatik ya da yapısal kaynaklı ileri derecede olmayan kokusuz atrofik rinitler. 5. fıkra: Konuşmayı güçleştiren, komplikasyon yapmış iyi huylu tümörler (intrakranial uzanımlı, yüz şekil bozukluğu yapmış). (D) dilimi — 1. fıkra: Ameliyatla düzeltilmesi imkânsız burun yokluğu veya ileri şekil bozuklukları. 2. fıkra: Nefes almayı ileri derecede güçleştiren, göğüste şekil bozukluğu yapan tedavisi imkânsız şekil bozuklukları. 3. fıkra: Malign tümörler, lupus, tüberküloz, lepra, sklerom, ileri ozena, sifiliz sekeli. 4. fıkra: Yüzde önemli derecede şekil bozukluğu yapan tedavisi imkânsız iyi huylu tümörler. 5. fıkra: (B) dilimi kadar şekil bozukluğu yapmış kalıcı deformite bırakan tümör veya iltihap sekelleri.

EK-D değerlendirmesi: Madde 22 (A) dilimi 1. ve 2. fıkralar her üç statü sütununda da (–) olarak işaretlenmiştir. Septum deviasyonu, burun polipleri, konka hipertrofisi ve nazal tümörler (A) diliminde yer alsa dahi uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayları için engel oluşturmaktadır.

Madde 22 — Fıkra	EK-D İşareti	Uzman Erbaş / Söz. Er	(1) Subay / Ast.	(2) Subay / Ast.
Sağlam sayılan: Semptom vermeyen sept. dev.; asemptomatik osteom; akut enf.; sinüsün yarısından azını oblitere eden kist/kalınlaşma	—	✅ Sağlam	✅ Sağlam	✅ Sağlam
A/1 — Konka hipertrofisi, burun polipleri, semptomatik septum deviasyonu, ≥1 cm² veya semptomatik septum perforasyonu	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
A/2 — Tedavi ile düzelebilen, komplikasyonsuz burun/sinüs/nazofarenks iyi huylu tümörleri (semptomatik osteom dahil)	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/1–5 — Tedavisi imkânsız şekil bozuklukları, ozena, atrofik rinit, komplikasyonlu iyi huylu tümörler	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
D/1–5 — Burun yokluğu, malign tümörler, lupus, tüberküloz, lepra, ileri ozena, kalıcı deformite bırakan sekeller	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel

Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek diğer durumlar: Fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) geçmişi, alerjik rinit (semptomatik, septum deviasyonuyla birlikte), koanal atrezi, rinolitiazis.

Madde 23 — Larenks ve Trake Hastalıkları

Ses teli hastalıkları, larenks ve trake darlıkları ile larenjektomiler bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. 2023 değişikliğiyle (B) dilimi 2. fıkrasındaki "belirgin ses kısıklıkları" ibaresi yürürlükten kaldırılmış, (D) dilimi 1. fıkrasına "ek tedavi ile düzeltilemeyen ses kısıklıkları" ibaresi eklenmiştir.

Bu madde kapsamında değerlendirilen başlıca durumlar: Ses teli nodülü (ses düğümcüğü), ses teli polibi, larenks papillomu, larenks granülomu, Reinke ödemi, vokal kord felci (tek veya iki taraflı), kriko-aritenoid eklem fiksasyonu, larenks stenozu, trake stenozu, parsiyel ve total larenjektomi, larenks tümörleri, trakeostomi geçmişi, spasmodic disfoni.

(A) dilimi — 1. fıkra: Larenks'in hafif ses kısıklığı yapan iyi huylu hastalıkları. 2. fıkra: Larenks veya trake'nin klinik bulgu ve belirti vermeyen darlıkları. (B) dilimi — 1. fıkra: Larenks ve trake'nin efor ile klinik bulgu ve belirti veren darlıkları. 2. fıkra: Tek taraflı ses teli felçleri veya kriko-aritenoid eklem fiksasyonları (altı ay tedavi ve/veya takipten sonra uygulanır). 3. fıkra: Solunum ve yutma fonksiyonlarını bozmayan parsiyel larenjektomiler veya trakeanın her türlü segmenter rezeksiyonları. (D) dilimi — 1. fıkra: İki taraflı ses teli felçleri veya iki taraflı kriko-aritenoid eklem fiksasyonları; ek tedavi ile düzeltilemeyen ses kısıklıkları (altı ay sonra uygulanır). 2. fıkra: Larenks veya trake'nin her türlü malign tümörleri. 3. fıkra: İstirahatte dahi belirti veren darlıklar; sürekli kanül veya trakeal stent taşıyanlar. 4. fıkra: Total larenjektomiler. 5. fıkra: Solunum ve yutma fonksiyonlarını bozan parsiyel larenjektomiler.

EK-D değerlendirmesi: Madde 23 (A) dilimi 1. fıkra EK-D çizelgesinde hiç yer almamaktadır → uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayları için engel değildir. Madde 23 (A) dilimi 2. fıkra ise her üç statü sütununda da (–) olarak işaretlenmiştir → belirti vermeyen larenks veya trake darlığı engel oluşturmaktadır.

Madde 23 — Fıkra	EK-D İşareti	Uzman Erbaş / Söz. Er	(1) Subay / Ast.	(2) Subay / Ast.
A/1 — Hafif ses kısıklığı yapan larenks iyi huylu hastalıkları (ses teli nodülü, küçük polip vb.)	Çizelgede yok	✅ Engel değil	✅ Engel değil	✅ Engel değil
A/2 — Klinik bulgu ve belirti vermeyen larenks veya trake darlığı	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/1 — Efor ile belirti veren larenks/trake darlığı	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/2 — Tek taraflı ses teli felci veya kriko-aritenoid fiksasyonu (6 ay sonra uygulanır)	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/3 — Solunum/yutmayı bozmayan parsiyel larenjektomi veya trake segmenter rezeksiyonu	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
D/1 — İki taraflı ses teli felci/kriko-aritenoid fiksasyonu; ek tedavi ile düzeltilemeyen ses kısıklığı (6 ay sonra)	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel
D/2 — Larenks veya trake malign tümörleri	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel
D/3 — İstirahatte dahi belirti veren darlık; kanül veya trakeal stent taşıyanlar	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel
D/4 — Total larenjektomi	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel
D/5 — Solunum ve yutmayı bozan parsiyel larenjektomi	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel

Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek diğer durumlar: Kronik larenjit sekeli, spasmodic disfoni, vokal tremor, psikojenik afoni (ses kaybı), larenks papillomatozis, larengomalazi sekeli, subglottik stenoz, aspirasyon sorunu yaratan epiglotik patolojiler.

Madde 24 — Farenks Hastalıkları

Farenks şekil bozuklukları, nazofarenks hastalıkları ve farenks tümörleri bu madde kapsamında değerlendirilmektedir. Yönetmeliğin önemli bir kuralı: Fonksiyon bozukluğu yapmamış ya da ameliyatla düzeltilmiş ve ilerleyici nitelikte olmayan farenks şekil bozuklukları öğrenci olmaya engel teşkil etmez. Ayrıca 2024 değişikliğiyle (B) dilimi 2. fıkrasındaki "Remisyonda" ibaresi "Geçirilmiş, remisyonda" olarak genişletilmiştir.

Bu madde kapsamında değerlendirilen başlıca durumlar: Adenoid hipertrofisi (geniz eti), nazofarenks kanseri ve sekeli, hipofarenks kanseri, farenks stenozu, yutma güçlüğü (disfaji), Zenker divertikülü, farenks tümörü sekeli, velofarengeal yetmezlik, farenks fistülü.

(A) dilimi — 1. fıkra: Ameliyatla giderilmesi mümkün olan farenks şekil bozuklukları. Öğrenci adayı için ek istisna: Fonksiyon bozukluğu yapmamış ya da ameliyatla düzeltilmiş ve ilerleyici nitelikte olmayan şekil bozuklukları öğrenci olmaya engel teşkil etmez. (B) dilimi — 1. fıkra: Tedavi veya ameliyatla giderilmesi imkânsız, gıda alma ve yutmayı güçleştiren farenks şekil bozuklukları. 2. fıkra: Geçirilmiş ya da remisyonda nazofarenks kanseri. (D) dilimi — 1. fıkra: Yutmayı önemli derecede bozan, ameliyatla düzeltilmesi imkânsız farenks şekil bozukluğu yapmış hastalıklar ve tümörler. 2. fıkra: Paranazal sinüslerin, burun boşluklarının, ağız boşluğunun, nazofarenks ve hipofarenksin malign tümörleri.

EK-D değerlendirmesi: Madde 24 (A) dilimi 1. fıkra her üç statü sütununda da (–) olarak işaretlenmiştir. Ameliyatla giderilebilecek bir farenks şekil bozukluğu uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayları için engel oluşturmaktadır. Öğrenci adayı için yönetmeliğin özel hükmü gereğince fonksiyon bozmayan veya düzeltilmiş tablolarda istisnai muafiyet söz konusu olabilmektedir.

Madde 24 — Fıkra	EK-D İşareti	Uzman Erbaş / Söz. Er	(1) Subay / Ast.	(2) Subay / Ast.
A/1 — Ameliyatla giderilmesi mümkün farenks şekil bozuklukları Not: Öğrenci adayında fonksiyon bozmayan veya ameliyatla düzeltilmiş, ilerleyici olmayan tablolar engel değil	(–)(–)(–)	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/1 — Tedavisi imkânsız, yutmayı güçleştiren farenks şekil bozukluğu	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
B/2 — Geçirilmiş veya remisyonda nazofarenks kanseri (2024 güncelleme)	—	❌ Engel	❌ Engel	❌ Engel
D/1 — Yutmayı önemli derecede bozan, tedavisi imkânsız farenks hastalıkları ve tümörleri	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel
D/2 — Nazofarenks, hipofarenks, burun, paranazal sinüs, ağız boşluğu malign tümörleri	—	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel	❌ Kesin engel

Bu madde kapsamında değerlendirilebilecek diğer durumlar: Tonsilektomi ve adenoidektomi geçmişi (komplikasyonsuz, sağlam sayılabilir), peritonsilar apse sekeli, farenks darlığına yol açan radyoterapi sekeli, uyku apnesine yol açan velofarengeal yetmezlik, kronik tonsillit.

Hastalığınızın EK-D veya EK-Ç kapsamında madde, dilim, fıkra ve statü bazında nasıl değerlendirileceğini TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'dan sorgulayabilirsiniz.

Olumsuz KBB Raporuyla Karşılaşıldığında Ne Yapılmalı?

KBB hastalıklarında olumsuz rapor, özellikle işitme ölçümünün hatalı yapılması, dB değerlerinin sınırda çıkması, EK-D çizelgesinin yanlış uygulanması ya da madde-dilim-fıkra kodlamasının hatalı yapılması durumlarında itiraz ve dava konusu yapılabilmektedir. İşitme eşiği ölçümleri uygulanan cihaz, kalibrasyon, ortam koşulları ve ölçüm tekniğine duyarlıdır; sınır değerlerde farklı koşullarda farklı sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.

İtiraz süreci: Temin sürecindeki uzman erbaş, sözleşmeli er, subay adayı ve astsubay adayları için rapora itiraz süresi tebliğden itibaren yalnızca üç iş günüdür. İptal davası: Rapora dayanan idari işlem tebliğden itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilmektedir. Mahkeme bağımsız bir sağlık kuruluşuna yeniden KBB muayenesi için sevk yapabilir.

Sık Sorulan Sorular

Kendi durumunuzu TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız üzerinden kontrol etmenizi öneririz.

1. İşitme cihazı kullanıyorum. Uzman erbaş adayı veya sözleşmeli er adayı olabilir miyim?

İşitme cihazıyla düzeltilmiş değil, mevcut işitme kaybının saf ses ortalama dB değeri esas alınmaktadır. Madde 19 (A) dilimi fıkraları EK-D'de (–) işareti taşıdığından işitme kaybı bu fıkralara giriyorsa uzman erbaş adayı ve sözleşmeli er adayı için engel oluşturmaktadır.

2. Tek kulağım iyi duymuyor, diğeri sağlam. Subay adayı ya da astsubay adayı olabilir miyim?

Bir kulak sağlam (0–25 dB), diğerinde total olmayan işitme kaybı Madde 19 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de her üç sütunda da (–) olarak işaretlendiğinden subay adayı ve astsubay adayı dahil tüm statüler için engeldir.

3. Yüksek frekanslı işitme kaybım var (4000 Hz üzerinde). Uzman erbaş adayı olabilir miyim?

Bir veya iki kulakta 4000 Hz ve üzerinde 60 dB'i aşan nörosensoriyel işitme kaybı Madde 19 (A) dilimi 3. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından uzman erbaş adayı dahil tüm statüler için engeldir.

4. Timpanoplasti (kulak zarı ameliyatı) geçirdim, şu an iyi duyuyorum. Sözleşmeli er adayı ya da astsubay adayı olabilir miyim?

Timpanoplasti Madde 21 (A) dilimi 4. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından işitme iyi olsa dahi sözleşmeli er adayı ve astsubay adayı dahil tüm statüler için engeldir.

5. Stapedektomi ameliyatı geçirdim. Subay adayı olabilir miyim?

Stapedektomi ve stapedotomi Madde 21 (A) dilimi 3. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından işitme normal sınırlarda olsa dahi subay adayı dahil tüm statüler için engeldir.

6. Kronik kulak akıntısı (kronik otit) var. Uzman erbaş adayı ya da subay adayı olabilir miyim?

Aktif akıntılı kronik pürülan otit tablonun tek veya iki taraflı olmasına ve işitme kaybı derecesine göre Madde 21 (B) veya (D) diliminden değerlendirilebilmektedir. (B) dilimi uzman erbaş adayı ve subay adayı dahil tüm statüler için engeldir.

7. Kolesteatom ameliyatı geçirdim. Uzman erbaş adayı ya da astsubay adayı olabilir miyim?

Tek taraflı kolesteatom çoğunlukla Madde 21 (B) diliminden değerlendirilmektedir. (B) dilimi uzman erbaş adayı ve astsubay adayı dahil tüm statüler için engeldir. İki taraflı kolesteatom ise (D) diliminden kesin engeldir.

8. Bat kulağım var (aurikula deformitesi). Uzman erbaş ya da (2) numaralı subay adayı olabilir miyim?

Hafif kepçe şekil bozukluğu ve işitme sağlam veya Madde 19 (A) dilimindeyse Madde 20 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. EK-D'de bu fıkra uzman erbaş ve sözleşmeli er sütununda (–) olduğundan uzman erbaş adayı için engeldir. Ancak (2) numaralı subay ve astsubay sütununda (+) işareti bulunduğundan (2) numaralı subay adayı ve astsubay adayı için engel değildir.

9. Septum deviasyonum var, nefes almakta güçlük çekiyorum. Sözleşmeli er adayı ya da astsubay adayı olabilir miyim?

Nefes almayı veya konuşmayı güçleştiren septum deviasyonu Madde 22 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından sözleşmeli er adayı ve astsubay adayı dahil tüm statüler için engeldir. Semptom vermeyen septum deviasyonu ise sağlam sayılmaktadır.

10. Burun polibim var. Uzman erbaş ya da subay adayı olabilir miyim?

Burun polipleri Madde 22 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından uzman erbaş adayı ve subay adayı dahil tüm statüler için engeldir.

11. Ses düğümcüğüm (vokal kord nodülü) var, hafif ses kısıklığım oluyor. Uzman erbaş ya da subay adayı olabilir miyim?

Hafif ses kısıklığı yapan larenks iyi huylu hastalıkları Madde 23 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D çizelgesinde hiç yer almamaktadır; uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayı başvurularında engel oluşturmamaktadır.

12. Baş dönmesi (vertigo) şikayetlerim var, test sonuçlarım normal çıkıyor. Sözleşmeli er adayı ya da uzman erbaş adayı olabilir miyim?

Semptom veren ancak objektif testlerle doğrulanamayan periferik vestibüler hastalıklar Madde 21 (A) dilimi 5. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından sözleşmeli er adayı ve uzman erbaş adayı dahil tüm statüler için engeldir.

13. Nazofarenks kanseri geçirdim, iyileştim. Başvuru yapabilir miyim?

Geçirilmiş veya remisyonda nazofarenks kanseri Madde 24 (B) dilimi 2. fıkra kapsamındadır (2024 değişikliğiyle "Remisyonda" ibaresi "Geçirilmiş, remisyonda" şeklinde genişletildi). (B) dilimi tüm statüler için engeldir.

14. Odyometri ölçümümde sınır değer çıktı. Uzman erbaş adayı olarak itiraz edebilir miyim?

Evet. Odyometri ölçümleri cihaz kalibrasyonu, ortam gürültüsü ve ölçüm tekniğine duyarlıdır. Sınır değerlerde başka bir yetkili sağlık kuruluşunda yeniden ölçüm yapılmaktadır. Uzman erbaş ve sözleşmeli er adayları için itiraz süresi tebliğden itibaren üç iş günüdür; bu süre kesinlikle kaçırılmamalıdır.

15. KBB hastalığı nedeniyle subay adayı ya da astsubay adayı olarak elendim. İdare mahkemesinde dava açabilir miyim?

Evet. Rapora dayanan idari işlem tebliğden itibaren altmış gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilmektedir. EK-D çizelgesinin yanlış uygulanması, işitme ölçümünün hatalı yapılması veya madde-dilim-fıkra kodlamasının hatalı yapılması dava gerekçesi olabilmektedir. Mahkeme bağımsız bir KBB uzmanı bilirkişisine veya sağlık kuruluşuna yeniden muayene için sevk yapabilmektedir.

16. KBB hastalığı nedeniyle sağlık kurulu kararına itiraz süresi ne kadardır?

Temin sürecindeki uzman erbaş adayı, sözleşmeli er adayı, subay adayı ve astsubay adayları için tebliğden itibaren üç iş günü, görevdeki personel için ise otuz gündür. Bu süre hak düşürücüdür; geçirilmesi halinde itiraz hakkı yitirilmektedir.

17. Askere alındıktan sonra işitme kaybı ortaya çıktı; ne olur?

Görevde iken gelişen işitme kaybı EK-Ç kapsamında değerlendirilmektedir. Hastalığın göreve bağlı olduğu (akustik travma, gürültüye bağlı işitme kaybı gibi) belirlenirse vazife malullüğü hükümleri gündeme gelebilir. Sonuca göre göreve devam, sınıf değişikliği veya TSK'dan ayrılma kararı verilebilir.