TSK Deri Hastalıkları ve Dövme Sınırı 2026: Uzman Erbaş, Sözleşmeli Er, Subay ve Astsubay Adayları İçin EK-C Madde 29–31 Tam Rehber
Hızlı Özet (2026 Güncel): TSK Sağlık Yönetmeliği Madde 29'a göre yüz, boyun, baş ve kısa kollu üniformayla görünen dövmeler tüm statülerde engel oluşturur. Görünmeyen bölgedeki dövme yalnızca sözleşmeli er adayları için sağlam sayılır; uzman erbaş ve subay adayları için engeldir. Yüzde 4 cm², vücutta 20 cm²'yi aşan yara izleri de engel oluşturur. Sedef hastalığı, vitiligo ve alopesia (A) diliminde yer alsa dahi EK-D çizelgesinde (–) işaretli olduğundan tüm adaylara engeldir. İtiraz süresi yalnızca 3 iş günüdür.
Dövme (tatuaj) sınırları, yara izi büyüklükleri, sedef hastalığı (psoriasis), vitiligo ve saç kıran (alopesia) gibi hastalıkların TSK adaylığına etkisi, yönetmeliğin en sık sorulan konuları arasında yer almaktadır. 2020 ve 2024 yıllarında yapılan kritik değişiklikler nedeniyle özellikle askerlikte dövme sınırı 2026 ve sözleşmeli er dövme yönetmeliği arama hacimlerinde belirgin artış yaşanmaktadır.
Kendi durumunuzu madde, dilim ve statü bazında değerlendirmek için TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'ı kullanabilirsiniz.
EK-D Çizelgesi Nasıl Okunur? (Adaylar İçin)
Personel adayları (uzman erbaş, sözleşmeli er, subay adayı, astsubay adayı) TSK Sağlık Yönetmeliği EK-D çizelgesi'ne göre değerlendirilir. Görevdeki personel ise EK-Ç'ye tabidir. Bu iki çizelge birbirinden farklıdır.
⚡ EK-D Okuma Kuralı: (A) dilimi fıkrası karşısında (–) varsa → engeldir. (+) varsa → engel değildir. Fıkra EK-D'de hiç yer almıyorsa → engel değildir. (B) ve (D) dilimleri her durumda engeldir, çizelgede ayrıca yer almaz.
Madde 29 — TSK Dövme Sınırı 2026: Bölge, Büyüklük ve İstisnalar
TSK Sağlık Yönetmeliği Madde 29, dövme (tatuaj) değerlendirmesini bölge ve büyüklük kriterlerine göre düzenlemektedir. Bu madde aynı zamanda nevüs (ben), keloid, yara izi (skatris), yanık sekeli ve deri tümörlerini de kapsamaktadır.
Askerlikte Dövme Sınırı 2026: Hangi Dövmeler Engel Oluşturur?
???? Engel Oluşturan Dövme Bölgeleri (Tüm Statüler):
• Yüz bölgesindeki her boyut ve biçimdeki dövme
• Baş bölgesi (saçlı deri dahil) — her boyut
• Boyun — tam boyun, her boyut
• Kollar: El parmak uçlarından dirsek dahil, kısa kollu üniformal ile görünen alan
• Bacaklar: Dizden itibaren etek ile görünen alan
• Görünmeyen vücut bölgelerinde toplam > 20 cm² olan dövmeler
✅ Engel Oluşturmayan Dövmeler:
• Görünmeyen bölgelerde ≤ 20 cm² dövme — uzman erbaş, subay, astsubay adayı için
• Görünmeyen bölgelerdeki her büyüklükteki dövme — yalnızca sözleşmeli er adayı için (2024 değişikliği)
⚠️ Yazlık Üniformadan Görünen Dövme: Kısa kollu gömlek ve etekle görünen her dövme engel sayılır. Uzun kollu üniformayla örtülüyor olması bu durumu değiştirmez; muayenede kollar kaldırılır, görünürlük o konuma göre değerlendirilir.
Sözleşmeli Er Dövme Yönetmeliği: 2024 İstisnası
Ekim 2024'te yürürlüğe giren C.K. 9015/30 sayılı değişiklikle Madde 29'a eklenen Açıklama-3 uyarınca, vücudun görünmeyen bölgelerinde bulunan tatuajlar sözleşmeli erbaş ve er adayları için sağlam kabul edilmektedir. Bu muafiyet yalnızca sözleşmeli er adaylarına özgüdür; uzman erbaş, subay ve astsubay adayları için geçerli değildir.
| Dövme Durumu | Uzman Erbaş | Söz. Er | Subay / Ast. Adayı |
|---|---|---|---|
| Yüz / Baş / Boyun — her büyüklük | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| Yazlık üniformayla görünen kol/bacak | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| Görünmeyen bölge — > 20 cm² | ❌ Engel | ✅ Sağlam (2024) | ❌ Engel |
| Görünmeyen bölge — ≤ 20 cm² | ✅ Sağlam | ✅ Sağlam | ✅ Sağlam |
Dövme Sildirme İzi Elenme Sebebi Mi?
Evet, elenme sebebi olabilir. Dövme sildirildikten sonra kalan leke veya iz, büyüklüğüne ve konumuna göre skatris (yara izi) olarak değerlendirilmektedir. Yüz bölgesinde 4 cm², diğer bölgelerde 20 cm²'yi aşan skatrisler Madde 29 (A) dilimi 1. fıkra kapsamına girmekte ve EK-D'de (–) işareti taşıdığından engel oluşturmaktadır.
⚠️ Kritik Uyarı: Dövme silme işleminden önce mutlaka bir hukuk veya sağlık uzmanına danışın. Sildirme sonrası oluşan iz, dövmenin kendisinden daha büyük bir yüzey alanı kaplayabilir ve bu durum ek bir engel yaratabilir.
Alan Hesaplama Yöntemi (2020 Kuralı)
Tüm izler ve tatuajlar, alana en yakın sonucu verecek şekilde tek seferde dikdörtgen, üçgen veya daire içine alınarak hesaplanır. Aynı kategorideki izlerin ayrı ayrı alanı hesaplanıp toplanır; toplam sonuca göre karar verilir.
Yüzdeki Yara İzi Kaç cm Olmalı? — Skatris ve Yanık Sekeli Değerlendirmesi
???? Sınır Değerler (Madde 29 A/1):
• Yüz bölgesi: 4 cm²'den büyük skatris, keloid, hemanjiom veya yanık sekeli → Engel
• Diğer vücut bölgeleri: 20 cm²'den büyük skatris veya yanık sekeli → Engel
• Bu sınırların altında kalan izler bu fıkra kapsamına girmez → Engel değil
Depigmente Nevüs ve Becker Nevüsü İstisnası
2020 değişikliğiyle eklenen Açıklama-2 uyarınca, depigmente nevüs (beyaz/hipopigmente ben) ve Becker nevüsü dış kaynaktan alınan subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er ile öğrenci adayları için engel teşkil etmez. Bu iki nevüs tipi, yüzde veya büyük alanda bulunsa dahi muafiyet kapsamındadır.
Madde 29 Kapsamındaki Diğer Tablolar
(A) dilimi — 2. fıkra: Hareketlere güçlük vermeyen tümörlü/pigmentli nörofibromatozis → EK-D'de (–) → Engel. 3. fıkra: Tedavi ile iyileşmiş ve silahlı hizmete engel olmayan deri tüberkülozu ve tüberkülidleri → EK-D'de (–) → Engel. (B) dilimi: Yaygın veya yüz/boyunda estetik görünümü belirgin bozan skatrisler, nevüsler, deri lenfomaları, tedaviye dirençli deri tüberkülozu. (D) dilimi: Malign deri tümörleri, sistemik deri lenfomaları, hareketi güçleştiren yaygın skatris ve keloidler, ileri nörofibromatozis.
| Madde 29 — Fıkra | EK-D | Uzman Erbaş | Söz. Er | (1) Subay/Ast. | (2) Subay/Ast. |
|---|---|---|---|---|---|
| A/1 — Belirtilen bölge/büyüklükteki tatuaj, nevüs, keloid, skatris, hemanjiom, yanık sekeli | (–)(–)(–) | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ |
| İstisna: Depigmente nevüs + Becker nevüsü (Açıklama-2, 2020) | Muafiyet | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
| İstisna: Görünmeyen bölge tatuajı — yalnızca söz. er (Açıklama-3, 2024) | Muafiyet | ❌ | ✅ | ❌ | ❌ |
| A/2 — Hareketlere güçlük vermeyen nörofibromatozis | (–)(–)(–) | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ |
| A/3 — Tedavi ile iyileşmiş deri tüberkülozu (askerliğe engel değil) | (–)(–)(–) | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ |
| B/1–3 — Yaygın skatris/nevüs/hemanjiom; tedaviye dirençli deri tüb.; estetik bozan nörofibromatozis | — | ❌ | ❌ | ❌ | ❌ |
| D/1–3 — Malign tümör, sistemik lenfoma, hareketi güçleştiren yaygın skatris, ileri nörofibromatozis | — | ❌ Kesin | ❌ Kesin | ❌ Kesin | ❌ Kesin |
Madde 30 — Sedef Hastalığı, Vitiligo, Saç Kıran (Alopesia) ve Diğer Kronik Deri Hastalıkları
Bu madde; psoriasis (sedef), vitiligo (alacalık), alopecia areata (saç kıran), alopecia totalis, Behçet hastalığı, diskoid lupus eritematozus, ekzama, ürtiker ve genetik geçişli deri hastalıklarını kapsamaktadır.
???? Önemli Genel Kural: Madde 30 kapsamındaki tüm (A) dilimi fıkraları EK-D'de (–) işareti taşımaktadır. Hastalık hafif seyirli, tedaviye yanıtlı ve askerliğe engel olmayan bir tablo olsa dahi uzman erbaş, sözleşmeli er, subay ve astsubay adayları için engel oluşturmaktadır.
Sedef Hastalığı (Psoriasis) Uzman Erbaşlığa Engel Mi?
Evet. Silahlı hizmete engel olmayan, iyileşme dönemleri gösterebilen lokalize psoriasis Madde 30 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. Bu fıkra EK-D'de (–) işareti taşıdığından; hafif tablo, küçük alan, ilaçla kontrol altında olma fark etmeksizin uzman erbaş, sözleşmeli er, subay ve astsubay adayları için engeldir. Yaygın ve tedaviye dirençli psoriasis ise (B) diliminden daha ağır bir tablo olarak değerlendirilir.
Vitiligo Askerlik Elenme Sebebi Mi?
Evet. Küçük vitiligo lekeleri (yaygın olmayan plaklar) Madde 30 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır ve EK-D'de (–) işareti taşıdığından tüm adaylar için engeldir. Yüzün %50'sinden veya vücudun %30'undan fazlasını kaplayan vitiligo ise (B) diliminden daha ağır tablodur.
???? İpucu: "Benim vitiligom çok küçük, zaten görünmüyor" yaklaşımı hukuki sonuç doğurmaz. EK-D'de Madde 30 (A)/1 fıkrası her büyüklükteki vitiligo için (–) işaretlidir. Muayenede sağlam görünen bir tablo bile kayıtlarda aktif tanı varsa engel oluşturabilir.
Saç Kıran (Alopesia) Subaylığa Engel Mi?
Evet. Alopecia areata (saç kıran) tablolarının tümü Madde 30 kapsamındadır. Tedavi ile iyileşmeyen sınırlı alopecia areata plakaları (A) dilimi 2. fıkra kapsamında olup EK-D'de (–) işareti taşıdığından subay dahil tüm statüler için engeldir. Daha ileri tablolar şöyle değerlendirilir:
| Alopesia Tipi | Dilim | Uzman Erbaş / Söz. Er | Subay / Ast. Adayı |
|---|---|---|---|
| Sınırlı alopecia areata (tedaviye dirençli) | A/2 — (–) | ❌ Engel | ❌ Engel |
| Saçlı derinin %50+'sini tutan yaygın alopecia areata | B/3 | ❌ Engel | ❌ Engel |
| Alopecia totalis (tüm saçların dökülmesi) | B/3 | ❌ Engel | ❌ Engel |
| Alopecia universalis (tüm vücut kılları) | B/3 | ❌ Engel | ❌ Engel |
Behçet Hastalığı, Ürtiker ve Genetik Deri Hastalıkları
Behçet hastalığı (deri/mukoza bulgulu): Sadece ağız aftı ve deri bulgusuyla seyreden, organ tutulumu olmayan Behçet hastalığı Madde 30 (A) dilimi 5. fıkra kapsamında olup EK-D'de (–) işareti taşıdığından tüm adaylar için engeldir. Majör organ tutulumu (göz, damar, sinir sistemi) ise (B) diliminden, kalıcı organ hasarı (D) diliminden değerlendirilir.
Ürtiker: Askerliğe engel olmayan fiziksel, kolinerjik ve soğuk ürtikeri Madde 30 (A) dilimi 3. fıkra kapsamındadır; EK-D'de (–) işareti taşıdığından tüm adaylar için engeldir.
Genetik geçişli deri hastalıkları: Hareketlere güçlük vermeyen, askerliğe engel olmayan genetik deri hastalıkları Madde 30 (A) dilimi 4. fıkra kapsamındadır; EK-D'de (–) işareti taşıdığından tüm adaylar için engeldir.
| Madde 30 — Fıkra | EK-D | Uzman Erbaş / Söz. Er | (1) Subay/Ast. | (2) Subay/Ast. |
|---|---|---|---|---|
| A/1 — Lokalize psoriasis, sınırlı vitiligo, kronik ekzama, hafif DLE, sınırlı skleroderma, hafif keratodermi, mevsimsel iktiyozis | (–)(–)(–) | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| A/2 — Sınırlı alopecia areata (tedaviye dirençli) | (–)(–)(–) | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| A/3 — Fiziksel, kolinerjik, soğuk ürtikeri (askerliğe engel olmayan) | (–)(–)(–) | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| A/4 — Askerliğe engel olmayan genetik geçişli deri hastalıkları | (–)(–)(–) | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| A/5 — Sadece deri/mukoza bulgusuyla seyreden Behçet hastalığı | (–)(–)(–) | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| B/1–5 — Yaygın psoriasis, pemfigus/pemfigoid, vitiligo (yüz>%50 veya vücut>%30), yaygın alopesia, albinizm, epidermolysis bullosa simpleks, majör organ tutulumlu Behçet | — | ❌ Engel | ❌ Engel | ❌ Engel |
| D/1,2 — Lepra, eritrodermik psoriasis, kseroderma pigmentozum, jeneralize eritrodermi, derin mikoz, distrofik epidermolizis bülloza; kalıcı organ hasarlı Behçet | — | ❌ Kesin | ❌ Kesin | ❌ Kesin |
Madde 31 — Sifiliz (Frengi)
Madde 31'de (A) diliminde herhangi bir hastalık tanımlanmamıştır. Konjenital sifiliz (B) diliminden, ileri derecede iç organ ve kemik tahribatı yapmış sifiliz sekelleri ise (D) diliminden değerlendirilmektedir; her ikisi de tüm statüler için engeldir.
Hastalığınızın EK-D veya EK-Ç kapsamında madde, dilim, fıkra ve statü bazında nasıl değerlendirileceğini TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'dan sorgulayabilirsiniz.
Sağlık Kurulu Raporu İtiraz Süresi ve Hukuki Yollar
???? Kritik Süre Uyarısı: Temin sürecindeki adaylar (uzman erbaş, sözleşmeli er, subay, astsubay adayı) için rapora itiraz süresi tebliğden itibaren yalnızca 3 (ÜÇ) İŞ GÜNÜDÜR. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırıldığında bir daha kullanılamaz.
Deri hastalıkları ve dövme değerlendirmelerinde özellikle şu durumlar itiraz ve dava gerekçesi oluşturabilmektedir: Tatuaj alan hesaplamasının hatalı yönteme göre yapılması (dikdörtgen/daire kuralına uyulmaması); depigmente nevüs veya Becker nevüsünün hatalı engel sayılması; 2024 sözleşmeli er istisnasının uygulanmaması; dövme sildirme izinin skatris sınırlarına ilişkin yanlış alan hesabı; madde-dilim-fıkra kodlamasının hatalı yapılması.
İptal davası: Rapora dayanan idari işlem tebliğden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilmektedir. Mahkeme bağımsız bir sağlık kuruluşuna veya dermatolog bilirkişisine sevk yapabilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Kendi durumunuzu TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız üzerinden kontrol etmenizi öneririz.
1. Kolumda dövme var, yazlık üniformadan görünüyor. Uzman erbaş adayı olabilir miyim?
Hayır. El parmak uçlarından dirsek dahil kollarda kısa kollu üniformayla görünen tatuajlar Madde 29 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. EK-D'de (–) işareti taşıdığından uzman erbaş adayı dahil tüm statüler için engeldir. Dövme büyüklüğü, içeriği veya rengi bu değerlendirmeyi değiştirmez.
2. Sırtımda büyük bir dövmem var, hiç görünmüyor. Sözleşmeli er adayı ya da uzman erbaş adayı olabilir miyim?
Sözleşmeli er adayı için: Evet. 2024 değişikliğiyle görünmeyen bölgelerdeki tatuajlar sözleşmeli er adayları için sağlam kabul edilmektedir. Uzman erbaş adayı için: Görünmeyen bölgede 20 cm²'yi aşıyorsa engel; 20 cm² veya altında kalıyorsa engel değil.
3. Dövme sildirme izi elenme sebebi midir?
Elenme sebebi olabilir. Dövme sildirme sonrası kalan iz, bulunduğu bölgeye ve büyüklüğüne göre skatris olarak değerlendirilir. Yüzde 4 cm²'yi veya diğer bölgelerde 20 cm²'yi aşan silme izleri engel oluşturmaktadır. Silme işleminden önce uzman görüşü alınması önerilir.
4. Yüzümde doğuştan beyaz bir noktam (depigmente nevüs) var. Subay adayı olabilir miyim?
Evet. Depigmente nevüs ve Becker nevüsü, 2020'de eklenen Açıklama-2 hükmü gereğince tüm adaylar (uzman erbaş, sözleşmeli er, subay, astsubay, öğrenci) için engel teşkil etmez. Yüzde olsa ve büyük alan kaplıyor olsa da muafiyetten yararlanılır.
5. Yüzümde 5 cm² yara izim var. Uzman erbaş adayı ya da sözleşmeli er adayı olabilir miyim?
Hayır. Yüz bölgesinde 4 cm²'den büyük skatrisler Madde 29 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır ve EK-D'de (–) işareti taşıdığından uzman erbaş ve sözleşmeli er adayı dahil tüm statüler için engeldir.
6. Sedef hastalığım (psoriasis) var, ilaçla kontrol altında. Uzman erbaş adayı olabilir miyim?
Hayır. Sınırlı ve iyileşme dönemleri gösteren psoriasis Madde 30 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. EK-D'de (–) işareti taşıdığından ilaçla kontrol altında olsa, küçük alan kaplayanlarda dahi uzman erbaş adayı için engeldir.
7. Küçük vitiligo lekelerim var, neredeyse belli olmuyor. Sözleşmeli er ya da astsubay adayı olabilir miyim?
Hayır. Yaygın olmayan vitiligo plakaları Madde 30 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır ve EK-D'de (–) işareti taşıdığından boyuttan bağımsız olarak sözleşmeli er adayı ve astsubay adayı dahil tüm statüler için engeldir.
8. Saç kıran (alopecia areata) hastalığım var, saçımda birkaç yer döküldü. Subay adayı olabilir miyim?
Hayır. Tedavi ile iyileşmeyen sınırlı alopecia areata Madde 30 (A) dilimi 2. fıkra kapsamındadır ve EK-D'de (–) işareti taşıdığından subay adayı dahil tüm statüler için engeldir.
9. Behçet hastalığım var ama sadece ağız aftı çıkıyor, organ tutulumu yok. Uzman erbaş adayı olabilir miyim?
Hayır. Sadece deri ve mukoza bulgusuyla seyreden Behçet hastalığı Madde 30 (A) dilimi 5. fıkra kapsamındadır ve EK-D'de (–) işareti taşıdığından uzman erbaş adayı dahil tüm statüler için engeldir.
10. Soğuk alerjim (soğuk ürtiker) var, kışın ortaya çıkıyor. Sözleşmeli er adayı olabilir miyim?
Hayır. Askerliğe engel olmayan soğuk ürtikeri Madde 30 (A) dilimi 3. fıkra kapsamındadır. EK-D'de (–) işareti taşıdığından sözleşmeli er adayı dahil tüm statüler için engeldir.
11. Bacağımda 25 cm² yanık izim var, dizin yukarısında. Uzman erbaş ya da subay adayı olabilir miyim?
Hayır. Diğer vücut bölgelerinde 20 cm²'yi aşan yanık sekelleri Madde 29 (A) dilimi 1. fıkra kapsamındadır. EK-D'de (–) işareti taşıdığından uzman erbaş ve subay adayı dahil tüm statüler için engeldir.
12. Deri hastalığı nedeniyle uzman erbaş adayı olarak elendim. Sağlık kurulu raporu itiraz süresi ne kadar?
Temin sürecindeki adaylar için tebliğden itibaren yalnızca üç iş günüdür. Görevdeki personel için ise otuz gündür. Bu süre hak düşürücüdür; geçirildiğinde itiraz hakkı yitirilmektedir. Raporu tebellüğ ettiğiniz anda harekete geçmeniz kritik önem taşır.
13. Tatuaj alan hesaplaması hatalı yapıldı, itiraz edebilir miyim?
Evet. Alan hesaplama yönteminin (dikdörtgen/daire kuralı), toplam hesabının veya bölge sınıflandırmasının hatalı uygulanması itiraz ve dava gerekçesi olabilmektedir. Uzman erbaş ve sözleşmeli er adayları için itiraz süresi üç iş günüdür.
14. Deri hastalığı veya tatuaj nedeniyle subay ya da astsubay adayı olarak elendim. İdare mahkemesinde dava açabilir miyim?
Evet. Rapora dayanan idari işlem tebliğden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilmektedir. Depigmente nevüs muafiyetinin uygulanmaması, alan hesabı hatası, sözleşmeli er istisnasının gözetilmemesi ya da yanlış fıkra uygulanması özellikle önemli dava gerekçeleridir. Mahkeme bağımsız dermatolog bilirkişisine sevk yapabilmektedir.
15. Askere alındıktan sonra deri hastalığı ortaya çıktı; ne olur?
Görevde iken ortaya çıkan deri hastalıkları EK-Ç kapsamında değerlendirilmektedir. Tedavi aşamasında (C) dilimi uygulanır. Hastalığın göreve bağlı olduğu belirlenirse vazife malullüğü hükümleri gündeme gelebilir. Sonuca göre göreve devam, sınıf değişikliği veya TSK'dan ayrılma kararı verilebilir.
Hastalığınızın EK-D veya EK-Ç kapsamında madde, dilim, fıkra ve statü bazında nasıl değerlendirileceğini TSK Sağlık Yeteneği Sorgulama Aracımız'dan sorgulayabilirsiniz.
Bu paylaşım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her adayın durumu madde, dilim, fıkra ve statü bazında ayrıca değerlendirilmelidir.
