Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Jandarma Genel Komutanlığı (JGK) veya Sahil Güvenlik Komutanlığı'na (SGK) katılma hayali kuran binlerce adayın en sık karşılaştığı sağlık sorunlarından biri düztabanlık (pes planus) tur. Askeri görevlerin gerektirdiği fiziksel dayanıklılık nedeniyle, ayak sağlığı TSK, JGK ve SGK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde hassasiyetle değerlendirilen bir konudur.
Bu kapsamlı yazıda; güncel TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin Madde 66 hükümleri ve EK-D Değerlendirme Çizelgesi ışığında, düztabanlığın farklı askeri personel adayı statüleri için ne anlama geldiğini, hangi kalkaneal yükseklik açısı derecelerinin engel teşkil edip etmediğini ve olası itiraz süreçlerini detaylı bir şekilde ele alacağız. Amacımız, sağlık ve idare hukuku perspektifiyle adaylara en doğru ve güncel bilgiyi sunmaktır.
Düztabanlık (Pes Planus) Nedir?
Düztabanlık (pes planus), ayak tabanındaki iç uzunlamasına arkın (kavisin) çökmesi veya kaybolması durumudur. Yönetmelik açısından kritik değerlendirme kriterleri şunlardır:
-
Kalkaneal Yükseklik Açısı: Ayak yan grafisinde topuk kemiğinin (kalkaneus) yer düzlemi ile yaptığı açı. Bu açı, düztabanlığın derecesini belirlemede objektif bir ölçüttür.
-
Fonksiyonel Etki: Düztabanlığın yürüyüşü bozup bozmadığı, ağrıya neden olup olmadığı ve ayağın genel fonksiyonelliğini etkileyip etkilemediği.
TSK, JGK ve SGK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği Madde 66 ve Düztabanlık Sınıflandırması
Yönetmeliğin 66. maddesi, ayak hastalıklarını A, B, C ve D dilimlerinde sınıflandırır. Düztabanlık özelinde önemli olanlar:
-
Madde 66/A/1: Yürüyüşü güçleştirmeyen ve kalkaneal yükseklik açısı 10 ila 19 derece (10 ve 19 dahil) arasında olan düztabanlıkları kapsar. Bu dilim, aday statüsüne göre farklılıklar gösterir.
-
Madde 66/B ve D Dilimleri: Yürüyüşü bozan, kalkaneal yükseklik açısı 10 dereceden az olan, spastik düztabanlık, kemiklerde dejenerasyon gibi ciddi yapısal ve fonksiyonel bozuklukları içeren durumlardır. Bu dilimler genellikle askerliğe engel teşkil eder.
Aday Statüsüne Göre Detaylı Düztabanlık Değerlendirmesi (Madde 66 ve EK-D Işığında)
EK-D Çizelgesi ve Madde 66'ya eklenen açıklamalar, farklı aday grupları için spesifik değerlendirme kriterleri sunar.
1. Sözleşmeli Erbaş ve Er Adayları İçin Düztabanlık Şartları
Bu aday grubu için yönetmelik oldukça nettir. Kalkaneal yükseklik açısı 10 derece (hariç) ile 19 derece (dahil) arasında olan ve yürüyüşü güçleştirmeyen düztabanlıklar, "sağlam" kabul edilir ve Sözleşmeli Erbaş veya Sözleşmeli Er adaylığına engel teşkil etmez. 10 derece ve altındaki açılar veya yürüyüşü bozan durumlar engeldir.
2. Uzman Erbaş Adayları İçin Düztabanlık Şartları
Sözleşmeli Erbaş/Er için getirilen spesifik "sağlam kabul edilir" hükmü (Açıklama-2), Uzman Erbaşlar için açıkça belirtilmemiştir. Bu durum, Uzman Erbaş adayları için değerlendirmenin Madde 66/A/1'deki 10-19 derece (dahil) kuralını temel almadığını düşündürmektedir. 10 dereceden düşük açılar veya yürüyüşü bozan durumlar da engeldir.
3. Subay ve Astsubay Adayları (Genel – Örn: Dış Kaynak, Muvazzaf) İçin Düztabanlık Şartları
EK-D'nin 2 numaralı genel açıklaması, bu adayların değerlendirmesinin atanacakları sınıf ve branşlara göre yönergelerde belirtilen kriterlere göre yapılacağını vurgular. Temel referans yine Madde 66/A/1'deki 10-19 derece (dahil) arası, yürüyüşü güçleştirmeyen düztabanlıktır. Ancak adayın başvuracağı sınıfın fiziksel gereksinimleri farklı olduğundan, bu açı aralığı yardımcı sınıflar için yeterli görülürken, daha yüksek fiziksel standart gerektiren muharip sınıflar için yeterli görülmemektedir. 10 dereceden düşük açılar veya Madde 66/B ve D kapsamındaki durumlar kesin engeldir.
4. Askeri Öğrenci Adayları (TSK, JGK, SGK Adına Diğer Fakülteler ve MSÜ Bando Astsubay MYO)
Aşağıda belirtilen okullara alınacak öğrenci adayları için özel bir düzenleme mevcuttur. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına eğitim görülen diğer fakültelere ve Milli Savunma Üniversitesi Bando Astsubay Meslek Yüksekokuluna alınacak öğrenci adaylarında, kalkaneal yükseklik açısı 10 derece (hariç) ila 19 derece (dahil) arasında olan ve yürüyüşü güçleştirmeyen düztabanlıklar, öğrenci adaylığına engel değildir. Ancak bu kural, Milli Savunma Üniversitesi Harp Okulları, Astsubay MYO'ları kapsamamaktadır. Genel kural olarak 10 derece ve altı veya yürüyüşü bozan durumlar öğrenciliğe engeldir.
Olumsuz Sağlık Raporu Durumunda Ne Yapılmalı? İtiraz ve Dava Süreci
Düztabanlık açılarının ölçümü, çekilen grafinin kalitesi, ölçümü yapan radyoloji uzmanının tekniği gibi faktörlere bağlı olarak hastaneler arasında farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle adayların haklarını bilmesi ve süreçleri doğru takip etmesi kritik önem taşır:
-
İlk Olumsuz Rapor ve İtiraz: Sağlık kurulundan düztabanlık nedeniyle olumsuz rapor almanız durumunda, bu rapora karşı itiraz hakkınız bulunmaktadır. İl sağlık müdürlüğü aracılığıyla rapora itiraz edilebilir. İtirazınız üzerine başka bir yetkili hastaneye sevk edilirsiniz.
-
İtiraz Hastanesi Süreci: İtirazınız üzerine gittiğiniz hastaneden de olumsuz rapor gelirse, raporunuz kesinleşir. Olumlu rapor alırsanız hakem hastaneye sevk edilirsiniz. Hakem hastanenin vereceği karar genellikle kesindir.
-
İdari Dava Yolu: Sağlık kurulu raporunun (ilk rapor, itiraz sonrası rapor veya hakem hastane raporu) aleyhinize kesinleşmesi ve bu rapora dayanılarak adaylığınızın sonlandırılması işlemine karşı, işlemin size tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yetkili İdare Mahkemesi'nde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açma hakkınız vardır.
-
Dava Sürecinde Yeniden Muayene: İdare Mahkemesi, davada gerekli görürse sizi Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastaneleri gibi farklı ve bağımsız bir sağlık kuruluşuna yeniden muayene için sevk edebilir. Bu muayenede yapılacak ölçümlerin, önceki hastanelerdeki ölçümlerden farklı çıkması mümkündür.
-
Dava Açmanın Faydası: Geçmişte, ilk sağlık kurulu aşamalarında olumsuz rapor alan ancak açtıkları idari davalar sürecinde mahkemece sevk edildikleri hastanelerden olumlu sağlık kurulu raporu alarak davalarını kazanan ve mesleğe kabul edilen adaylar bulunmaktadır. Ölçümlerdeki olası farklılıklar veya ilk değerlendirmedeki hatalar nedeniyle, haklı olduğunu düşünen adaylar için dava açmak önemli bir hak arama yoludur ve olumlu sonuçlanma potansiyeli taşımaktadır.
Sonuç ve Hukuki Tavsiye
Sağlık kurulu süreçleri, itirazlar ve idari davalar teknik detaylar içeren karmaşık hukuki süreçlerdir. Ölçüm farklılıkları, yönetmelik yorumları ve dava stratejileri uzmanlık gerektirir. Bu nedenle, olumsuz bir sağlık raporu ile karşılaştığınızda veya haklarınız konusunda tereddüt yaşadığınızda, vakit kaybetmeden sağlık hukuku ve idare hukuku konularında deneyimli bir avukata danışmanız tavsiye olunur. Bir avukat, dosyanızı inceleyerek size özel durumunuza göre en doğru hukuki yolu gösterebilir ve haklarınızı en iyi şekilde savunmanıza yardımcı olabilir.
Bu içerik, TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin Madde 66 ve EK-D hükümlerine dayanmaktadır. En güncel mevzuat için Milli Savunma Bakanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı’nın resmi duyurularını takip ediniz.
